«Ο πόλεμος είναι καρπός της διαφθοράς των ανθρώπων· είναι μια σπασμωδική και βίαιη ασθένεια του πολιτικού σώματος» (στην Εγκυκλοπαίδεια του Ντενί Ντιντερό)

Όλοι γνωρίζουμε ότι, αν οι πόλεμοι ξεσπούν όταν συμβαίνουν συγκεκριμένα γεγονότα, έχουν βαθύτερα αίτια, σαφώς διακριτά. Πρόκειται γενικά για συγκρούσεις για εδάφη ή επιρροή. Ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος θα μπορούσε να είχε πυροδοτηθεί από μια αψιμαχία στην Ουκρανία ή στη Μέση Ανατολή, αλλά η πραγματική αιτία του θα είναι μια αναμέτρηση μεταξύ δύο αντιλήψεων για την παγκόσμια τάξη: από τη μια πλευρά, η μεγάλη πλειοψηφία των κρατών, συσπειρωμένη γύρω από τη Ρωσία και την Κίνα, επιθυμεί να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο, ενώ από την άλλη, «η πολιτική Δύση», που νοιάζεται να μη χάσει τίποτα από όσα κέρδισε συνθλίβοντας τους λαούς του Νότου, προτιμά να επαφίεται στους «κανόνες» που επινόησε στη G7.

Εδώ και οκτώ χρόνια, ο Σεργκέι Λαβρόφ, υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, έχει αναδείξει αυτή την επιλογή. Οκτώ χρόνια που «η πολιτική Δύση» τον καταδιώκει σαν να μη συμβαίνει τίποτα.

Στις 28 Σεπτεμβρίου 2018, από το βήμα της 73ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών [1], διατύπωσε αυτή τη διαπίστωση: «όλοι μας παρακολουθούμε μια σύγκρουση δύο αντίθετων τάσεων. Αφενός, βλέπουμε την ενίσχυση των πολυκεντρικών αρχών της παγκόσμιας τάξης, τη σταθερή ανάπτυξη νέων κέντρων οικονομικής ανάπτυξης, την προσδοκία των λαών να διατηρήσουν την κυριαρχία τους και να επιλέξουν αναπτυξιακά μοντέλα που συνάδουν με τις εθνικές, πολιτιστικές και θρησκευτικές ταυτότητές τους. Αφετέρου δε, βλέπουμε την επιθυμία αρκετών δυτικών κρατών να διατηρήσουν το αυτοανακηρυγμένο καθεστώς τους ως "παγκόσμιων ηγετών" και να επιβραδύνουν την αντικειμενική και μη αναστρέψιμη διαδικασία εγκαθίδρυσης της πολυπολικότητας.»

Συνέχισε: «Παρατηρούμε την επίθεση του πολεμικού ρεβιζιονισμού κατά του σύγχρονου διεθνούς δικαίου. Οι επιθέσεις εξαπολύθηκαν κατά των θεμελιωδών αρχών της διευθέτησης της Μέσης Ανατολής, του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, των δεσμεύσεων στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, της πολυμερούς συμφωνίας για το κλίμα και πολλών άλλων.»

Και πιο κάτω: «Είναι αποκαλυπτικό ότι οι επιθετικές επιθέσεις κατά των θεσμών ενημέρωσης συνοδεύονται από προσπάθειες "ιδιωτικοποίησης" των δομών της γραμματείας [του ΟΗΕ] και παροχής σε αυτές των ίδιων δικαιωμάτων με τα διακυβερνητικά όργανα, με την ελπίδα να τις χειραγωγήσουν αργότερα.»

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι κάποιοι μπορούν να προσκολληθούν σε αθέμιτα προνόμιά τους σε σημείο να προκαλέσουν μια αποκάλυψη. Και όμως…

Επίσης το 2018, μετά τη μονομερή αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (ΚΟΣΔ), τρεις πρώην ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες, η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο (E3), επιθύμησαν αρχικά να αντισταθμίσουν την αμερικανική αποχώρηση, αλλά στη συνέχεια, βλέποντας την ανικανότητά τους να παραβούν τους κανόνες του επικυρίαρχού τους, δήλωσαν ότι οι προηγούμενες κυρώσεις κατά του Ιράν εξακολουθούσαν να ισχύουν.

Είχαν ωστόσο ψηφίσει το ψήφισμα 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας [2] που τις τερμάτιζε.

Ξεκινά τότε μια μακρά περίοδος κατά την οποία η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο (E3), επιδεικνύοντας σταθερή κακή πίστη, επιχείρησαν πολλές φορές να επαναεπιβάλουν τις κυρώσεις κατά του Ιράν που προηγήθηκαν του ΚΟΣΔ. Αυτά τα τρία κράτη ισχυρίστηκαν ότι μπορούσαν να επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση επειδή το Ιράν δεν τηρούσε πλέον τις δεσμεύσεις του, αγνοώντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν οι πρώτες που δεν τήρησαν τις δικές τους.

Οι ανταλλαγές επιστολών μεταξύ των διαφόρων διαπραγματευτών του ΚΟΣΔ εντάθηκαν. Ωστόσο, ποτέ οι E3 δεν δέχτηκαν να αναγνωρίσουν, όπως απαιτούσαν οι άλλοι δύο, η Κίνα και η Ρωσία, ότι η συνθήκη δεν επέτρεπε επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση χωρίς εξέταση της μη τήρησης των δεσμεύσεών τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτή είναι ακριβώς η καρδιά του προβλήματος: «η πολιτική Δύση» αρνείται να αναγνωρίσει τα σφάλματά της και επιχειρεί να διατηρήσει τις καταστάσεις όπου διέθετε πλεονέκτημα.

Στις 19 Σεπτεμβρίου 2025, συνειδητοποιώντας ότι δεν μπορούσαν να εφαρμόσουν μόνες τις περίφημες «κυρώσεις», τα E3 ζήτησαν από το Συμβούλιο Ασφαλείας να τις επαναφέρει. Η Κίνα και η Ρωσία άσκησαν βέτο και πρότειναν την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων του ΚΟΣΔ. Αλλά οι πρώην ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες προτίμησαν να δωροδοκήσουν διεθνείς υπαλλήλους. Αυτοί δημοσίευσαν δύο πλαστά πρακτικά της συνεδρίασης του Συμβουλίου, για να καταστήσουν πιστευτό ότι η απόρριψη της σινορωσικής πρότασης αρκούσε για την επαναφορά των κυρώσεων [3]. Χειρότερα: παρά τη γνώμη του Συμβουλίου, ο γενικός γραμματέας δημοσίευσε οδηγίες που τις επαναφέρουν [4]. Η παρατήρηση του Σεργκέι Λαβρόφ, το 2018, σχετικά με την «ιδιωτικοποίηση» των Ηνωμένων Εθνών επιβεβαιώθηκε.

Μην πιστεύετε ότι τα πράγματα σταμάτησαν εκεί.

Το Ηνωμένο Βασίλειο επανέλαβε τις «κυρώσεις» κατά του Ιράν τον Ιανουάριο, και στη συνέχεια οι Ηνωμένες Πολιτείες, στα τέλη Μαρτίου 2026. Αυτές οι αποφάσεις ερμηνεύτηκαν λανθασμένα από τον Τύπο, που είδε απλώς ένα επεισόδιο του τρέχοντος πολέμου του Κόλπου, ενώ επρόκειτο για την επανάληψη αυτού που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν τολμήσει να κάνουν όταν αποχώρησαν μονομερώς από το ΚΟΣΔ, και στη συνέχεια οι E3.

Υπενθυμίζουμε ότι ο όρος «κύρωση» μπορεί, στο διεθνές δίκαιο, να προσδιορίζει μόνο μια απόφαση που λαμβάνεται από το Συμβούλιο Ασφαλείας μετά από κατ’ αντιδικία συζήτηση. Αυτό που παρακολουθούμε είναι «μονομερή καταναγκαστικά μέτρα», που υιοθετούνται χωρίς κατ’ αντιδικία συζήτηση και παραβιάζουν τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Ο πρόεδρος της Γερμανίας, Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαϊερ, χαρακτήρισε τον ισραηλινο-ΗΠΑκιακό πόλεμο κατά του Ιράν, στις 22 Μαΐου 2026, «αποφεύξιμο». Εξέφρασε τη λύπη του για τη μονομερή αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΚΟΣΔ, λέγοντας: «Θα ήταν προτιμότερο να διατηρηθεί αυτή η συμφωνία. Οι συνέπειες που διαπιστώνουμε σήμερα δεν θα είχαν συμβεί.» Για να καταλήξει: «Αυτός ο πόλεμος είναι άχρηστος.»

Με αυτόν τον τρόπο, ο Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαϊερ εκδηλώνει τη συνείδησή του για τη γαλλοβρετανογερμανική ευθύνη στον τρέχοντα πόλεμο του Κόλπου. Αν και, ταυτόχρονα, εκδηλώνει την ίδια ανωτερότητα με τους συνενόχους του μιλώντας για «αποφεύξιμο» ή «άχρηστο» πόλεμο, δύο χαρακτηρισμούς που δεν έχουν θέση στο διεθνές δίκαιο.

Πριν από τρεις εβδομάδες, στις 17 Σεπτεμβρίου 2026, οι E3 συγκάλεσαν συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για τη «μη διάδοση». Επιχείρησαν, για άλλη μια φορά, να επαναφέρουν τις κυρώσεις κατά του Ιράν και προσέκρουσαν ξανά στα κινεζικά και ρωσικά βέτο [5]. Ο δυτικός Τύπος δεν το μετέδωσε, θα έπρεπε να είχε αναγνωρίσει την κακή πίστη των κυβερνήσεων του.

Η χρήση πλαστών εγγράφων, το κατάφωρο ψέμα και η μέριμνα για συγκάλυψη των σφαλμάτων τους, καθιστούν τον πόλεμο δυνατό.

Διαπιστώνοντας ότι δεν μπορούσαν πλέον να προωθήσουν τα σχέδιά τους στα Ηνωμένα Έθνη, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι E3 τα παράκαμψαν. Ενεργοποίησαν την Πρωτοβουλία για τη Μη Διάδοση (Proliferation Security Initiative, PSI), ένα κρατικό δίκτυο που δημιουργήθηκε το 2003 από τον πρόεδρο Τζορτζ Ου. Μπους, κατόπιν συμβουλών του Τζον Μπόλτον [6]. Αυτός βρήκε περίπου σαράντα κράτη — μεταξύ των οποίων οι E3 — για να υπογράψουν, στις 2 Οκτωβρίου 2026, μια παράλογη δήλωση [7]: επαναβεβαιώνει ότι η Τεχεράνη δεν εκπληρώνει τις δεσμεύσεις της από το ΚΟΣΔ, χωρίς να αναφέρει ότι απαλλάσσεται από αυτές μετά τη μονομερή αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Στη συνέχεια, ορίζει ότι αυτή η παράβαση δικαιολογεί την επιχείρηση Economic Outcast («Οικονομικός Παρίας»), που η Ουάσιγκτον μόλις ξεκίνησε κατά της Τεχεράνης.

Με αυτή την επιχείρηση, η γραμματεία του Υπουργείου Οικονομικών επιχειρεί να λιμοκτονήσει τον ιρανικό λαό. Η Κίνα και η Ρωσία έχουν ήδη δηλώσει ότι θα αντιταχθούν. Οι υπογράφοντες, αντίθετα, ανακοινώνουν ότι θα την εφαρμόσουν.

Βέβαια, μόνο ένα μεγάλο τρίτο των κρατών που είχαν προσεγγίσει υπέγραψαν αυτό το κείμενο. Είναι ήδη αρκετό για να γίνει πόλεμος.

Για πρώτη φορά σε ένα κείμενο αυτού του τύπου, οι συντάκτες του δηλώνουν, χωρίς να γελούν, την «προσχώρησή τους στο σύνολο του διεθνούς δικαίου και των σχετικών πλαισίων, συμπεριλαμβανομένων των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας». Ναι, καλά διαβάσατε, στο όνομα του ψηφίσματος 2231 και της συνεδρίασης του Συμβουλίου της 17ης Σεπτεμβρίου, οι υπογράφοντες θα κάνουν το αντίθετο από αυτό που αποφασίστηκε συλλογικά.

Καθώς οι ηγέτες μας έχουν επίγνωση ότι παίζουν με τη φωτιά, αυτό το κείμενο απουσιάζει από τους επίσημους ιστότοπους τους. Πρέπει να πάει κανείς σε αυτόν της Πρωτοβουλίας για τη Μη Διάδοση (PSI) για να το βρει.

Προφανώς, με το να πλαστογραφούμε και να χρησιμοποιούμε πλαστά έγγραφα, με το να λέμε ψέματα και να απειλούμε, θα προκαλέσουμε, χωρίς να το θέλουμε, τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο που θα μας παρασύρει.

Τιερί Μεϊσάν
Μετάφραση Κριστιάν Άκκυριά

[1] « Remarks by Sergey Lavrov to the 73rd Session of the United Nations General Assembly » [«Παρατηρήσεις του Σεργκέι Λαβρόφ στην 73η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών»], Sergueï Lavrov, Voltaire Network, Septembre 28, 2018.

[2] «Ψήφισμα 2231», που υιοθετήθηκε στις 20 Ιουλίου 2015.

[3] « Le Conseil de sécurité s’oppose au maintien de l’allégement des sanctions de l’ONU contre l’Iran » (Το Συμβούλιο Ασφαλείας αντιτίθεται στη διατήρηση της ελάφρυνσης των κυρώσεων του ΟΗΕ κατά του Ιράν) et « Nucléaire iranien : le Conseil de sécurité entérine le retour aux sanctions de l’ONU contre l’Iran en rejetant une prorogation de la résolution 2231 de 2015 » (Πυρηνικό ζήτημα του Ιράν: το Συμβούλιο Ασφαλείας επικυρώνει την επιστροφή στις κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν απορρίπτοντας παράταση του ψηφίσματος 2231 του 2015), Nations unies.

[4] « Le secrétariat général rétablit les sanctions contre l’Iran » (Η Γενική Γραμματεία επαναφέρει τις κυρώσεις κατά του Ιράν), ONU (secrétariat général), Réseau Voltaire, 27 septembre 2025.

[6] « John Bolton et le désarmement par la guerre » (Ο Τζον Μπόλτον και ο αφοπλισμός μέσω του πολέμου), Réseau Voltaire, 30 novembre 2004.

[7] « Déclaration commune à l’occasion de l’anniversaire du rétablissement des restrictions des Nations Unies imposées à l’Iran et liées à ce pays » (Κοινή δήλωση με την ευκαιρία της επετείου της επαναφοράς των περιορισμών των Ηνωμένων Εθνών που επιβλήθηκαν στο Ιράν και σχετίζονται με αυτή τη χώρα), Réseau Voltaire, 2 octobre 2026.