Εικόνα που δημοσιεύθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ, στις 15 Απριλίου 2026.

Στις 9 Ιανουαρίου 2026, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ απηύθυνε τις ευχές του για το νέο έτος στους ξένους πρεσβευτές. Δήλωσε μεταξύ άλλων: «Τον τελευταίο καιρό, η αδυναμία της πολυμέρειας στο διεθνές επίπεδο είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Μια διπλωματία που προάγει τον διάλογο και αναζητά τη συναίνεση όλων αντικαθίσταται από μια διπλωματία της βίας, ατόμων ή ομάδων συμμάχων. Ο πόλεμος επέστρεψε στη μόδα και μια πολεμική φρενίτιδα εξαπλώνεται. Η αρχή που θεσπίστηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία απαγόρευε στις χώρες να χρησιμοποιούν βία για να παραβιάζουν τα σύνορα των άλλων, έχει παραβιαστεί [1]. Δεν αναζητείται πλέον η ειρήνη ως δώρο και αγαθό επιθυμητό καθαυτό "στην επιδίωξη μιας τάξης που θέλησε ο Θεός, η οποία συνεπάγεται πιο τέλεια δικαιοσύνη μεταξύ των ανθρώπων" [2], αλλά αναζητείται με τα όπλα, ως προϋπόθεση για την επιβολή της δικής σας κυριαρχίας. Αυτό απειλεί σοβαρά το κράτος δικαίου που είναι το θεμέλιο κάθε ειρηνικής πολιτικής συνύπαρξης.» [3].

Αυτή η ομιλία δυσαρέστησε έντονα τον ΗΠΑκιακό Υπουργό Πολέμου, Πιτ Χέγκσεθ. Είναι ένας χριστιανός σιωνιστής, μέλος της Κοινότητας των Μεταρρυθμισμένων Ευαγγελικών Εκκλησιών (CREC), της αίρεσης του πάστορα Ντάγκλας Γουίλσον. Από τις 30 Σεπτεμβρίου 2025, μεταρρύθμιζε το Πεντάγωνο, απολύοντας τους αξιωματικούς που είχαν διοριστεί υπέρ της ιδεολογίας woke και των κανόνων «διαφορετικότητας, ισότητας και ένταξης» (DEI) [4]. Πάνω απ’ όλα, αμφισβητούσε τον ρόλο της «Οικογένειας», της Διεθνούς Χριστιανικής Ηγεσίας, εντός του ίδιου του Πενταγώνου. Αυτή η ένωση στρατιωτικών ιερέων όλων των δογμάτων είχε ιδρυθεί το 1935 από τον μεθοδιστή πάστορα Αβραάμ Βερέιντε. Είχε γίνει, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η κύρια δικαιολογία του Ψυχρού Πολέμου: η πάλη των στρατών των ΗΠΑ, υπερασπιστών της Πίστης, εναντίον των άθεων κομμουνιστικών στρατών. Όλοι οι αρχηγοί των επιτελείων υπήρξαν μέλη της, μέχρι πέρυσι, και πάρα πολλοί πολιτικοί, ΗΠΑκιακοί και σύμμαχοι, τη συχνούσαν [5]. Για 73 χρόνια, ο πάστορας Μπίλι Γκράχαμ υπήρξε εκπρόσωπός της. Υπό αυτή την ιδιότητα, υπήρξε πνευματικός σύμβουλος δώδεκα προέδρων των Ηνωμένων Πολιτειών, από τον Τρούμαν έως τον Ομπάμα [6]. Στη Γαλλία, ο πρόεδρος της Γερουσίας, Αλέν Πουαέ, προσευχόταν εντός αυτής της ομάδας.

Έτσι, στις 22 Ιανουαρίου, ο Υπουργός Πολέμου κάλεσε τον αποστολικό νούντσιο στην Ουάσιγκτον, τον Γάλλο καρδινάλιο Κριστόφ Πιερ. Κατ’ αρχήν, μόνο οι Υπουργοί Εξωτερικών μπορούν να καλούν τον πρεσβευτή της Αγίας Έδρας. Αυτή ήταν μια εξαίρεση. Ο ιεράρχης δεν έγινε δεκτός από τον υπουργό, αλλά από τον αναπληρωτή του, Έλμπριτζ Κόλμπι.

Είναι κοινώς γνωστό ότι ο Πιτ Χέγκσεθ ασχολείται περισσότερο με τον πολιτισμικό πόλεμο κατά του κινήματος woke παρά με στρατιωτικά ζητήματα. Ο Έλμπριτζ Κόλμπι, από την πλευρά του, είναι υπεύθυνος για τη στρατηγική των ΗΠΑκιακών ενόπλων δυνάμεων. Είναι καθολικός, εγγονός του Γουίλιαμ Κόλμπι, ο οποίος υπήρξε διευθυντής της CIA κατά τη διάρκεια της θητείας Νίξον και ιππότης του Κυρίαρχου Στρατιωτικού Τάγματος της Μάλτας. Ο Έλμπριτζ είχε διαδραματίσει κεντρικό ρόλο κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ και είχε γράψει ένα παράξενο βιβλίο: The Strategy of Denial: American Defense in an Age of Great Power Conflict (Η στρατηγική της άρνησης: η αμερικανική άμυνα σε εποχή σύγκρουσης μεγάλων δυνάμεων) [7]. Εξηγεί εκεί ότι, για να είναι ελεύθερες, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να εμποδίσουν οποιοδήποτε άλλο κράτος να γίνει πιο ισχυρό από αυτές. Αναπτύσσει μια στρατηγική για να σταματήσει την ανάπτυξη της Κίνας, όχι πολεμώντας την άμεσα, αλλά πολεμώντας τους προμηθευτές της σε ενέργεια και πρώτες ύλες.

Ο Έλμπριτζ Κόλμπι εξήγησε στον Σεβ. Μονσ. Κριστόφ Πιερ ότι η Αγία Έδρα έπρεπε να γνωρίζει εδώ και καιρό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι οι καλύτεροι σύμμαχοί της και ότι ο Πάπας θα έπρεπε να είναι πιο «πιστός» (sic). Ο τόνος της συζήτησης οξύνθηκε και ο Κόλμπι υπενθύμισε στον ιεράρχη ότι, όταν ένας πάπας ήρθε σε σύγκρουση με έναν βασιλιά της Γαλλίας, εκείνος διέταξε να εκλεγεί ένας δεύτερος πάπας. Από το 1378 έως το 1417, δύο πάπες, εκείνος του Βατικανού και εκείνος της Αβινιόν, αφορίζονταν αμοιβαία στο πλαίσιο του «Μεγάλου Δυτικού Σχίσματος». Ομοίως, όσον αφορά τις προτεσταντικές εκκλησίες στην εποχή που ήταν πλειοψηφικές στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ίδιος του ο παππούς, Γουίλιαμ Κόλμπι, ξεκίνησε με τον πάστορα Μπίλι Γκράχαμ το Διεθνές Συνέδριο για την Παγκόσμια Ευαγγελιστική Δράση, προκειμένου να ανταγωνιστεί το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (ΠΣΕ) που είχε ταχθεί κατά του πολέμου του Βιετνάμ. Στο τέλος της συνομιλίας, ο Έλμπριτζ Κόλμπι εκδήλωσε το σχίσμα, με μια χειρονομία πρόκλησης, τοποθετώντας το πιστόλι του πάνω στο τραπέζι.

Η σκηνή αφηγήθηκε με διαφορετικούς τρόπους από πολλά ειδησεογραφικά μέσα αφού το The Free Press την ανέφερε [8]. Η εκδοχή που σας αφηγούμαι μου εκτέθηκε προηγουμένως από έναν συνεργάτη και φίλο που είχε διαδραματίσει ρόλο στο Βατικανό. Στις 9 Απριλίου, με αφορμή την ανάληψη καθηκόντων του νέου αποστολικού νούντσιου στην Ουάσιγκτον, Σεβ. Μονσ. Γκαμπριέλε Κάτσια, ο εκπρόσωπος της Αγίας Έδρας, ο Βρετανός Ματέο Μπρούνι, επιβεβαίωσε ότι η συνάντηση αυτή πράγματι έγινε, αλλά δεν θέλησε να αναφερθεί στη διεξαγωγή της. Δήλωσε απλώς ότι οι αναφορές των μέσων ενημέρωσης ήταν «απολύτως ψευδείς». Από την πλευρά του, ο πρεσβευτής των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αγία Έδρα, Μπράιαν Μπερτς, «διέψευσε κατηγορηματικά» την ανακατασκευή των γεγονότων που παρουσίασε το The Free Press.

Εν πάση περιπτώσει, ο Άγιος Πατέρας ακύρωσε το προγραμματισμένο ταξίδι του στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Καθώς τα πράγματα χειροτέρευαν σταδιακά, ο Υπουργός Πολέμου κάλεσε τον πάστορα Ντάγκλας Γουίλσον να κηρύξει στο Πεντάγωνο, στις 17 Φεβρουαρίου 2026 [9]. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια ενός δεκαπεντάλεπτου κηρύγματος, ο «παλαιοσυνομοσπονδιακός» πάστορας προσευχήθηκε για «την αφύπνιση του μαύρου κύκνου», δηλαδή για μια μεγάλη αφύπνιση του Χριστιανισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Ο Θεός μπορεί να κάνει ό,τι αγαπά — και όπως θα έπρεπε πλέον να γνωρίζουμε, αυτό που αγαπά να κάνει είναι να παίρνει τα πιο απίθανα υλικά και να κάνει κάτι ένδοξο με αυτά. Πάρτε για παράδειγμα μια συνάντηση προσευχής στο Πεντάγωνο. Πολλά πιο παράξενα πράγματα έχουν συμβεί.»

Τις επόμενες ημέρες, οι πύλες του Πενταγώνου έκλεισαν για την «Οικογένεια» (συμπεριλαμβανομένης της Καθολικής Εκκλησίας). Μόνο οι πάστορες της Κοινότητας των Μεταρρυθμισμένων Ευαγγελικών Εκκλησιών (CREC), της χριστιανικής σιωνιστικής Εκκλησίας του Πιτ Χέγκσεθ, επιτρέπονται πλέον εκεί, για τη μηνιαία λατρευτική τελετή των Ενόπλων Δυνάμεων. Έτσι, στην επόμενη τελετή, στις 18 Μαρτίου 2026, ο Υπουργός Πολέμου, Πιτ Χέγκσεθ, εκφώνησε ο ίδιος την ομιλία. Προσευχήθηκε οι ΗΠΑκιακές δυνάμεις να επιφέρουν «μια ενέργεια συντριπτικής βίας εναντίον εκείνων που δεν αξίζουν κανένα έλεος ... Το ζητούμε με θαρραλέα εμπιστοσύνη στο όνομα του παντοδύναμου Ιησού Χριστού» [10]. Αργότερα την ίδια ημέρα, το υπουργείο του ανακοίνωσε ότι ο αριθμός των θρησκειών που γίνονται δεκτές στις ένοπλες δυνάμεις δεν θα είναι πλέον διακόσιες και κάτι, αλλά 31. Επιπλέον, οι στρατιωτικοί ιερείς δεν θα φέρουν πλέον τον βαθμό τους στη στολή τους και θα φορούν αντίθετα θρησκευτικά διακριτικά [11]. Φαίνεται ότι ο Υπουργός Πολέμου επιθυμεί, αφενός, να επαναφέρει το έργο των ιερέων στη διάδοση της πίστης τους και όχι πλέον στα προσωπικά προβλήματα του ποιμνίου τους [12] και, αφετέρου, να επιβάλει σταδιακά μια συγκεκριμένη αντίληψη της θρησκείας, σε ρήξη με την τρέχουσα πολυμορφία [13].

Η εκπρόσωπος Τύπου του Πενταγώνου σχολίασε: «Οι προσευχητικές συνάξεις του Υπουργού αναμφίβολα βελτιώνουν το ηθικό εκείνων που επιλέγουν να συμμετάσχουν και προστατεύονται από το Σύνταγμα. Δεν δίδεται καμία ειδική μεταχείριση ή τιμωρία λόγω της επιλογής κάποιου να συμμετάσχει ή όχι σε αυτές τις προσευχητικές συνάξεις.» Ωστόσο, πολλοί απόστρατοι αξιωματικοί άρχισαν να τοποθετούνται κατά της εν εξελίξει μεταρρύθμισης. Δεν είναι αποδεκτό γι’ αυτούς το Πεντάγωνο να τελεί υπό τον έλεγχο μιας συγκεκριμένης Εκκλησίας και πολύ περισσότερο της αίρεσης του πάστορα Ντάγκλας Γουίλσον.

Ο «γκουρού» του Υπουργού Πολέμου είναι πρωτίστως ο επικεφαλής της «βιβλικής πατριαρχίας», γι’ αυτό και έχει ταχθεί κατά της συμμετοχής των γυναικών στη διοίκηση της Εκκλησίας του και υποστηρίζει ότι η δουλεία των γυναικών δικαιολογείται από τις Γραφές. Είναι ένας «αναδομητής»: κατά τη γνώμη του, ο Χριστός θα επιστρέψει μόνο όταν η κοινωνία σέβεται ορισμένους νόμους της Παλαιάς Διαθήκης, συμπεριλαμβανομένης της θανατικής ποινής για φόνο, ειδωλολατρία, ομοφυλοφιλία, μοιχεία, μαγεία και βλασφημία. Ως «χριστιανός εθνικιστής», κηρύττει «μια σύντηξη της χριστιανικής ταυτότητας και του πολιτισμικού συντηρητισμού με την υπηκοότητα των Ηνωμένων Πολιτειών». Τέλος, στο όνομα της «θεολογίας της Διαθήκης», είναι πεπεισμένος ότι ο Χριστός δεν ήρθε να καταργήσει τον νόμο του Μωυσή, αλλά να επικαλύψει το μήνυμα της αγάπης του, γι’ αυτό θεωρεί την υποστήριξη προς το Κράτος του Ισραήλ ως θρησκευτικό καθήκον [14].

Το δηλητήριο της πολιτικής εκμετάλλευσης της θρησκείας εξαπλώνεται. Στις 12 Απριλίου, το 60 Minutes (CBS) μεταδίδει ένα ρεπορτάζ στο οποίο τρεις ΗΠΑκιακοί καρδινάλιοι υποστηρίζουν τις δηλώσεις του Πάπα Λέοντα ΙΔ’ κατά του πολέμου στο Ιράν και της αντιμεταναστευτικής πολιτικής του Προέδρου Τραμπ. Ο Πρόεδρος Τραμπ απαντά το επόμενο πρωί στο Truth Social με αυτή την κήρυξη πολέμου: «Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ είναι αδύναμος στο έγκλημα και απαίσιος στην εξωτερική πολιτική. Μιλά για "φόβο" της διοίκησης Τραμπ, αλλά δεν αναφέρει τον ΦΟΒΟ που είχαν η Καθολική Εκκλησία και όλες οι άλλες χριστιανικές οργανώσεις κατά τη διάρκεια της COVID, όταν συλλαμβάνονταν ιερείς, πάστορες και πιστοί, επειδή τελούσαν εκκλησιαστικές λειτουργίες, ακόμη και όταν βρίσκονταν σε απόσταση δέκα ή ακόμη και είκοσι ποδιών [περίπου 2,5 μέτρα]. Μου αρέσει πολύ περισσότερο ο αδελφός του Λουδοβίκος παρά αυτός, επειδή ο Λουδοβίκος είναι MAGA. Το κατάλαβε, ο Λέων όχι! Δεν θέλω έναν Πάπα που πιστεύει ότι είναι εντάξει για το Ιράν να έχει πυρηνικό όπλο. Δεν θέλω έναν Πάπα που πιστεύει ότι είναι απαίσιο που η Αμερική επιτέθηκε στη Βενεζουέλα, μια χώρα που έστελνε τεράστιες ποσότητες ναρκωτικών στις Ηνωμένες Πολιτείες και, ακόμη χειρότερα, αδειάζει τις φυλακές της, συμπεριλαμβανομένων δολοφόνων, εμπόρων ναρκωτικών και εκτελεστών, στη χώρα μας. Και δεν θέλω έναν Πάπα να επικρίνει τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών επειδή κάνω ακριβώς αυτό για το οποίο εξελέγην. ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ, πέτυχα ρεκόρ κατά του εγκλήματος και δημιούργησα το μεγαλύτερο χρηματιστήριο στην ιστορία. Ο Λέων θα έπρεπε να είναι ευγνώμων επειδή, όπως όλοι γνωρίζουν, η εκλογή του ήταν εκπληκτική και συγκλονιστική. Δεν βρισκόταν σε καμία λίστα για να γίνει Πάπας, και τοποθετήθηκε εκεί μόνο από την Εκκλησία επειδή ήταν ΗΠΑκιακός, και πίστευε ότι αυτός ήταν ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπίσει τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τζ. Τραμπ. Εάν δεν ήμουν στον Λευκό Οίκο, ο Λέων δεν θα ήταν στο Βατικανό. Δυστυχώς, ο Λέων είναι αδύναμος με το έγκλημα, αδύναμος με τα πυρηνικά όπλα, δεν τάσσεται στο πλευρό μου, όπως και το γεγονός ότι συναντά συμπαθούντες τον Ομπάμα, όπως τον Ντέιβιντ Άξελροντ, έναν ΗΤΤΗΜΕΝΟ της αριστεράς, που είναι ένας από εκείνους που ήθελαν να συλληφθούν οι Κύριοι του Χρόνου και οι κληρικοί. Ο Λέων θα έπρεπε να συμπεριφέρεται ως Πάπας, να χρησιμοποιεί την κοινή λογική, να σταματήσει να ανταποκρίνεται στην ακροαριστερά και να επικεντρωθεί στο να είναι ένας σπουδαίος Πάπας.» [15]

Δημοσιεύει επίσης μια ψηφιακή εικόνα που δημιουργήθηκε από τον Νικ Άνταμς, πρόεδρο του Foundation for Liberty and American Greatness (Ίδρυμα για την Ελευθερία και το Μεγαλείο της Αμερικής). Τον βλέπουμε ως Ιησού να θεραπεύει έναν άρρωστο, κάτω από τα έκπληκτα βλέμματα των πιστών του και την προστασία των στρατιωτών και των αγγέλων του. Ήταν η ημέρα του Ορθόδοξου Πάσχα.

Στις 15 Απριλίου, η τρίτη θρησκευτική τελετή του νέου συστήματος μεταδόθηκε στο YouTube. Ο Υπουργός Πολέμου αναφέρθηκε εκεί στην ηρωική επιχείρηση διάσωσης ενός πιλότου που καταρρίφθηκε στο Ιράν. Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για μια επιχείρηση που είχε ως στόχο την κατάσχεση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου. Ο πιλότος δεν διασώθηκε. Παραμένει ακόμη αιχμάλωτος των Φρουρών της Επανάστασης. Ας είναι. Ο Χέγκσεθ παρέθεσε μια προσευχή της ομάδας Sandy 1 της μονάδας μάχιμης έρευνας και διάσωσης. Δήλωσε, αναφερόμενος στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ: «Ο δρόμος του δίκαιου ανθρώπου είναι πολιορκημένος από παντού από τις αδικίες των εγωιστών και την τυραννία των κακών ανθρώπων. Ευλογημένος είναι εκείνος που, στο όνομα της φιλανθρωπίας και της καλής θέλησης, οδηγεί τους αδύναμους μέσα από την κοιλάδα του σκότους, γιατί είναι πράγματι ο φύλακας του αδελφού του και εκείνος που βρίσκει τα χαμένα παιδιά. Και θα πέσω πάνω σου με μεγάλη εκδίκηση και οργισμένο θυμό σε εκείνους που θα επιχειρήσουν να δηλητηριάσουν και να καταστρέψουν τους αδελφούς μου. Και θα γνωρίσεις ότι το όνομά μου είναι ο Κύριος όταν εξαπολύσω πάνω σου την εκδίκησή μου.» Απίστευτο! η αναφορά δεν παραπέμπει στη Βίβλο, αλλά στο σενάριο της ταινίας Pulp Fiction.

Στη συνέχεια, ο Υπουργός Πολέμου έδωσε τον λόγο στον πάστορα Ζακ Ράντλς, ο οποίος κηρύττει κάθε χρόνο στη Βουλή των Αντιπροσώπων [16].

Λίγες ώρες αργότερα, ο Λέων ΙΔ’ δημοσίευσε στο Χ: «Αλίμονο σε εκείνους που χειραγωγούν τις θρησκείες και το ίδιο το όνομα του Θεού για δικούς τους στρατιωτικούς, οικονομικούς και πολιτικούς σκοπούς, σύροντας το ιερό στο σκοτάδι και τη βρωμιά!» [17].

Τελικά, η ένωση Americans United for Separation of Church and State (Αμερικανοί Ενωμένοι για τον Διαχωρισμό Εκκλησίας και Κράτους) κατέθεσε μήνυση κατά του Υπουργείου Άμυνας [18]. Σύμφωνα με την ένωση υπεράσπισης της θρησκευτικής πολυμορφίας, αυτό που συμβαίνει στο Υπουργείο Πολέμου απλώνεται σαν λεκές από λάδι: πανομοιότυπες προσευχές αναφέρονται στο Υπουργείο Εργασίας με την υπουργό Λόρι Τσάβες-ΝτεΡέμερ.

Το «Kulturkampf» μόλις άρχισε. Ο «αγώνας για τον πολιτισμό» ήταν μια πολιτική του καγκελαρίου Όττο φον Μπίσμαρκ για να σπάσει τους δεσμούς μεταξύ της Γερμανικής Αυτοκρατορίας και της Καθολικής Εκκλησίας. Αυτή τη φορά, πρόκειται για μια ρήξη μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Αγίας Έδρας, ενώ, λόγω της μεξικανικής μετανάστευσης, ο πληθυσμός της χώρας είναι πλέον κατά 40% καθολικός [19]. Είναι επίσης μια αντεπίθεση μετά την υποστήριξη του Πάπα Φραγκίσκου στον Δημοκρατικό Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν [20].

(Συνεχίζεται…)

Τιερί Μεϊσάν
Μετάφραση Κριστιάν Άκκυριά

[1] Υπαινιγμός στην απαγωγή του Προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τρεις ημέρες νωρίτερα.

[2] Εγκύκλιος Populorum progressio, Παύλος ΣΤ’, 26 Μαρτίου 1967.

[5] The Family: The Secret Fundamentalism at the Heart of American Power, Jeff Sharlet, HarperCollins (2008). «The Christian Mafia», Wayne Madsen, Insider Magazine

[6] Billy Graham, pape protestant ?, Sébastien Fath, Albin Michel (2002).

[7] The Strategy of Denial: american defense in an age of great power conflict, Elbridge Colby, Yale University Press (2021).

[8] «Why the Vatican and the White House Are on the Outs», Mattia Ferraresi, The Free Press, April 6 2026.

[9] «Hegseth invited Christian nationalist Doug Wilson to preach at Pentagon», Amy B Wang, The Washington Post, February 18, 2026.

[10] «Invoking faith in wartime, Pete Hegseth breaks norms and worries critics», Michelle Boorstein, Washington Post, March 29, 2026.

[11] «Hegseth Announces Reforms to Chaplain Corps», Matthew Olay, Pentagon News, March 25, 2026.

[12] «At Pentagon Christian service, Hegseth prays for violence ’against those who deserve no mercy’», Tiffany Stanley, The Washington Post, March 25, 2026.

[14] Is Christianity good for the world?, dialogue entre Christopher Hitchens & Douglas Wilson, Canon Press (2008).

[15] «@realDonaldTrump», Truth Social, April 13, 2026.

[16] «Guest Chaplains», House of Représentatives.

[17] “@Pontifex_it”, X, April 16, 2026.

[18] Américains United for Separation of Church and State v. US, Civil Action No.{} 1:26-CV-983, District Court of Columbia, March 23, 2026.

[19] « La confrontation inquiétante de Trump avec le pape Léon XIV », par Alfredo Jalife-Rahme, Traduction Maria Poumier, La Jornada (Mexique), Réseau Voltaire, 16 avril 2026.

[20] “Ο Μπάιντεν, Διοικητής των «Αληθινών Πιστών»”, του Τιερί Μεϊσάν, Μετάφραση Κριστιάν Άκκυριά, Ινφογνώμων Πολιτικά (Ελλάδα) , Δίκτυο Βολταίρος, 16 février 2021.