Μετά την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο, η προσωρινή πρόεδρος Ντέλσι Ροδρίγκες τηλεφώνησε στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο για να μάθει τη συνέχεια των επιχειρήσεων. Στη συνέχεια απευθύνθηκε στο Έθνος, υπενθυμίζοντας ότι ο Μαδούρο παραμένει ο μοναδικός και νόμιμος πρόεδρος της Βενεζουέλας.

Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο Μόρος, απήχθη από τον στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών στις 3 Ιανουαρίου 2026 και μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για ναρκοτρομοκρατία και εισαγωγή κοκαΐνης στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για να αναλύσουμε αυτή την είδηση, πρέπει να αποφύγουμε τα συνήθη ερμηνευτικά σχήματα που χρησιμοποιούνται στη Λατινική Αμερική. Η απαγωγή αυτή δεν σχετίζεται αναγκαστικά ούτε με την παραδοσιακή αντιπαράθεση μεταξύ των απογόνων των ιθαγενών και εκείνων των αποικιοκρατών, ούτε με το συνεπακόλουθο Ρούζβελτ του Δόγματος Μονρόε, ούτε με τον αγώνα για τον έλεγχο του πετρελαίου.

Θα βασιστώ στη γνώση μου για τη χώρα αυτή. Υπήρξα προσωπικός φίλος του προέδρου Ούγκο Τσάβες Φρίας (ο οποίος απεβίωσε το 2013). Σε αντίθεση με όσα λέγονται, δεν θεωρώ ότι ο Μαδούρο είναι «τσαβίστας», ακόμη κι αν υπήρξε τέτοιος στο παρελθόν.

Το 2017, προσκλήθηκα από τον Νικολάς Μαδούρο στο Καράκας, για μια συνάντηση διανοουμένων, όπως πολλές που είχε οργανώσει. Πήγα όχι για τη συνάντηση αυτή, αλλά για να δώσω διάλεξη στο Γενικό Επιτελείο των Ενόπλων Δυνάμεων. Εκείνη την εποχή, ο στράουσιστής Έλιοτ Έιμπραμς προετοίμαζε μια εισβολή στη Βενεζουέλα. Είχε αναλάβει τον φάκελο της χώρας από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, κατά την πρώτη του θητεία. Επιθυμούσα να οργανώσω μια επίσκεψη ανώτερων αξιωματικών της Βενεζουέλας στη Συρία, ώστε να μπορέσουν να διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι τις μεθόδους που χρησιμοποιεί το Πεντάγωνο με τους τζιχαντιστές.

Μέσα σε λίγες ώρες, συνειδητοποίησα ότι οι διανοούμενοι που είχε καλέσει ο Μαδούρο δεν κατανοούσαν απολύτως τίποτα από τη γεωπολιτική συγκυρία. Το περιβάλλον του προέδρου παρεμπόδισε στη συνέχεια την ομιλία μου προς το Γενικό Επιτελείο. Συνάντησα πολλούς διπλωμάτες και αξιωματικούς, οι οποίοι μου φάνηκαν όλοι ιδιαίτερα ικανοί και ταυτόχρονα δυσαρεστημένοι με τον πρόεδρο. Τον συνάντησα και είχα την εντύπωση ότι μιλούσα με έναν ηθοποιό, όχι με έναν πολιτικό. Η επίσκεψη αυτή δεν είχε συνέχεια.

Ποιος είναι ο Νικολάς Μαδούρο;

Ο Νικολάς Μαδούρο είναι συνδικαλιστής, που αγωνίστηκε στο πλευρό του Ούγκο Τσάβες. Έγινε πρόεδρος επειδή οι Κουβανοί γιατροί του Τσάβες διαβεβαίωσαν ότι τον είχε ορίσει διάδοχό του στην επιθανάτια κλίνη του. Τότε ήταν αντιπρόεδρος, εκπροσωπώντας μια τάση του κόμματός του. Δεν υπάρχει κανένας μάρτυρας αυτής της σκηνής. Ωστόσο, οι «τσαβίστας» δεν τόλμησαν να αμφισβητήσουν την Κούβα, το σημείο αναφοράς όλων των επαναστατών. Υπάκουσαν και τον εξέλεξαν.

Παρότι δεν ήταν χαρισματική προσωπικότητα, αποδείχθηκε αποτελεσματικός σε πολλούς τομείς, ακόμη και σε ζητήματα τακτικής διατήρησης της δημόσιας τάξης.

Ωστόσο, η χώρα του βυθίστηκε στην κρίση. Άφησε τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις να καταρρεύσουν και δεν έκανε τίποτα για την αποκατάστασή τους. Οι τιμές αυξάνονταν αδιάκοπα, με τον πληθωρισμό να φτάνει το 130.000% το 2018. Η διατροφή έγινε προβληματική. Εκατομμύρια Βενεζουελάνοι μετανάστευσαν ή διέφυγαν από τη χώρα. Κάποιοι επέστρεψαν αργότερα, αλλά η πλειονότητα παρέμεινε στο εξωτερικό.

Τότε, ο Μαδούρο φιλελευθεροποίησε την οικονομία και εγκατέστησε μερικά καζίνα. Η χώρα, όπου ο Ούγκο Τσάβες είχε καλλιεργήσει ένα ισχυρό εθνικό αίσθημα, είχε εξαλείψει τον αναλφαβητισμό ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα χωριά, είχε δημιουργήσει πραγματικό σύστημα υγείας και είχε εγκαθιδρύσει μια ισότητα άγνωστη αλλού στη Λατινική Αμερική, μετατράπηκε υπό την προεδρία του σε άντρο κάθε είδους διακινητών και γνώρισε έκρηξη κοινωνικών ανισοτήτων. Πολλοί ιστορικοί τσαβίστας αποστασιοποιήθηκαν σταδιακά από τον Μαδούρο.

Ο Νικολάς Μαδούρο εγκαθίδρυσε αστυνομικό καθεστώς, εκδίδοντας δελτία ταυτότητας, τα «Δελτία της Πατρίδας» (Carnet de la Patria), συνδέοντας τη χορήγηση κοινωνικών βοηθημάτων με την πολιτική ένταξη. Τα έτη 2017–2019 σημαδεύτηκαν από σκληρή καταστολή της εσωτερικής τρομοκρατίας. Οι δυνάμεις ασφαλείας εφάρμοσαν βασανιστήρια, χωρίς να είναι σαφές αν επρόκειτο για μεμονωμένες πρωτοβουλίες ή για κρατική πολιτική.

Το 2020, κατά την πρώτη προεδρία Τραμπ, ο Μαδούρο κατηγορήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες για ναρκοτρομοκρατία – ένα παράδοξο, δεδομένου ότι η Βενεζουέλα του Τσάβες είχε ανακηρυχθεί από τα Ηνωμένα Έθνη «κράτος ελεύθερο από καλλιέργειες ναρκωτικών».

Τι είναι η επιχείρηση «Absolute Resolve» (Απόλυτη Αποφασιστικότητα);

Γνωρίζουμε ελάχιστα για την αμερικανική επιχείρηση «Absolute Resolve». Γνωρίζουμε μόνο όσα οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες επιλέγουν να δημοσιοποιήσουν, χωρίς δυνατότητα ανεξάρτητης επαλήθευσης.

Σύμφωνα με αυτά, οργανώθηκε μια τεράστια διακοπή ηλεκτροδότησης και βομβαρδίστηκαν επτά στρατιωτικά κέντρα στην πρωτεύουσα ή γύρω από αυτήν, ενώ μια αερομεταφερόμενη ομάδα εισέβαλε στην προεδρική κατοικία και συνέλαβε αιφνιδιαστικά τον Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του, τη δικηγόρο Σίλια Φλόρες, πρώην πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης.

Οι μόνοι πυροβολισμοί που αναφέρθηκαν ήταν μεταξύ της προεδρικής φρουράς και των Αμερικανών κομάντος. Η φρουρά αυτή αποτελείτο αποκλειστικά από Κουβανούς. Οι βενεζουελάνικες δυνάμεις δεν προέβαλαν καμία αντίσταση, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο στρατός βρισκόταν σε συνεννόηση με την αμερικανική επίθεση.

Σε καμία περίπτωση δεν επρόκειτο για εισβολή στη Βενεζουέλα ούτε για αλλαγή καθεστώτος.

Παραβίασαν οι Ηνωμένες Πολιτείες το διεθνές δίκαιο;

Οι περισσότεροι σχολιαστές υποστηρίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβίασαν το διεθνές δίκαιο. Πρόκειται για κατάχρηση όρου. Το διεθνές δίκαιο δεν είναι νομικός κώδικας. Δεν διαθέτει καθολικούς κανόνες, ούτε αστυνομία, ούτε δικαστήρια, ούτε φυλακές. Είναι ένα σύνολο δεσμεύσεων που ισχύουν μόνο για όσους τις αποδέχονται.

Αλλά για τις Ηνωμένες Πολιτείες — όπως και για την Ευρωπαϊκή Ένωση —, εκλεγμένος το 2024 είναι ο Εδμούνδο Γκονσάλες Ουρούτια και όχι ο Νικολάς Μαδούρο Μόρος. Η εκλογή αυτή αμφισβητήθηκε έντονα, όχι αδικαιολόγητα. Ωστόσο, είναι αδιαμφισβήτητο ότι ο Μαδούρο διαθέτει πλειοψηφική υποστήριξη στη χώρα του [1].

Εάν, από βενεζουελάνικη σκοπιά, οι Ηνωμένες Πολιτείες απήγαγαν τον εκλεγμένο πρόεδρο, από αμερικανική σκοπιά, η Ουάσιγκτον απήγαγε απλώς έναν ναρκέμπορο, και μάλιστα έναν σφετεριστή της προεδρίας.

Δεν υπάρχει, συνεπώς, παραβίαση του διεθνούς δικαίου, αλλά σύγκρουση δύο οπτικών.

Ποια είναι η Ντέλσι Ροδρίγκες;

Η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροδρίγκες Γκόμες είναι κόρη του επαναστάτη ηγέτη Χόρχε Αντόνιο Ροδρίγκες, ο οποίος βασανίστηκε μέχρι θανάτου από την αστυνομία της Βενεζουέλας το 1976. Πολύ κοντά στον Ούγκο Τσάβες, εργάστηκε στο πλευρό του στην κυβέρνησή του, αναλαμβάνοντας καθήκοντα στις υπηρεσίες Πληροφοριών και στη Γραμματεία της Κυβέρνησης. Το 2002, ο πρόεδρος Ούγκο Τσάβες την είχε στείλει στην Ευρώπη, μεταξύ άλλων για να με συναντήσει. Τότε τη γνώρισα και την εκτίμησα.

Ο αδελφός της, Χόρχε Ροδρίγκες Γκόμες, υπήρξε αντιπρόεδρος επί Τσάβες και σήμερα είναι πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης.

Στη δεκαετία του 2020, η Ντέλσι Ροδρίγκες ήρθε σε σύγκρουση με τον συρο-βενεζουελανό αντιπρόεδρο Ταρέκ ελ-Αϊσάμι, ο οποίος είχε κατηγορηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες ταυτόχρονα με τον Νικολάς Μαδούρο. Ο ελ-Αϊσάμι κατηγορήθηκε από τις ΗΠΑ για διαφθορά, επειδή παρείχε διαβατήρια σε στελέχη της λιβανέζικης Χεζμπολάχ και σε συριακές προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος Μπασάρ αλ-Άσαντ και μέλη της οικογένειάς του. Παραιτήθηκε τελικά το 2023 και συνελήφθη το 2024 από τον γενικό εισαγγελέα Ταρέκ Ουίλιαμ Σάαμπ, αδελφό του πρεσβευτή της Βενεζουέλας στη Δαμασκό. Η βενεζουελάνικη Δικαιοσύνη τον κατηγορεί ότι οργάνωσε δίκτυο κρατικών αξιωματούχων για την υπεξαίρεση δημόσιου χρήματος με σκοπό τη χρηματοδότηση προεκλογικών εκστρατειών. Ποτέ δεν τέθηκε ζήτημα προσωπικού πλουτισμού.

Κατά το ταξίδι μου το 2017, με είχε ευγενικά χαιρετήσει, αλλά δεν μου είχε παραχωρήσει ιδιωτική ακρόαση, πιθανότατα λόγω της σύγκρουσής της με τον Ταρέκ ελ-Αϊσάμι.

Μετά την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο, η Ντέλσι Ροδρίγκες προκρίθηκε αμέσως ως προσωρινή πρόεδρος.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης με τον Ταρέκ ελ-Αϊσάμι, είχε συγκρουστεί με τον Ντιοσδάδο Καμπέγιο, επίσης κατηγορούμενο στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2020 μαζί με τον Μαδούρο. Ο Καμπέγιο είναι ο ισχυρός άνδρας του τσαβισμού. Θα είχε διαδεχθεί τον Ούγκο Τσάβες, αν δεν υπήρχε η κατάθεση των Κουβανών γιατρών του.

Υπάρχει το καρτέλ «Los Soles»;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες χαρακτήρισαν, στις 25 Ιουλίου, το καρτέλ «Los Soles» ως υπεύθυνο για το εμπόριο ναρκωτικών και κατηγόρησαν τον Νικολάς Μαδούρο ότι είναι ο αρχηγός του.

Οι ειδικοί της αγοράς ναρκωτικών είναι ομόφωνοι ότι αυτό το καρτέλ δεν υπάρχει. Ο όρος αναφέρεται σε μια ομάδα ανώτερων αξιωματικών, αναγνωρίσιμων από τα αστέρια (los soles) στις στολές τους.

Αυτοί φέρονται να οργάνωσαν διακίνηση ναρκωτικών για τη χρηματοδότηση της λιβανέζικης Αντίστασης. Στον Λίβανο, η Χεζμπολάχ δεν καλλιεργεί ναρκωτικά, αλλά εισπράττει τη ζακάτ από τους τοπικούς βαρόνους των ναρκωτικών. Η ζακάτ είναι ισοδύναμη με φόρο που οι μουσουλμάνοι καταβάλλουν για φιλανθρωπικούς σκοπούς της επιλογής τους.

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η πλειονότητα των κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής εμπλέκεται σε διακίνηση ναρκωτικών. Πρόκειται για την κύρια πηγή κρυφών εσόδων. Μέχρι σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεγαν με ποια καρτέλ θα συνεργαστούν και διεξήγαγαν αδυσώπητο πόλεμο εναντίον των υπολοίπων. Έτσι, ο Κολομβιανός Πάμπλο Εσκομπάρ συνεργάστηκε αρχικά μαζί τους, πριν συμμαχήσει με αριστερούς επαναστάτες και γίνει ο υπ’ αριθμόν ένα δημόσιος εχθρός της DEA.

Το 2000, ήμουν γενικός γραμματέας της Παγκόσμιας Αντι-Απαγορευτικής Λίγκας, μιας οργάνωσης που περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, περισσότερους από 500 βουλευτές και πάνω από 20 Νομπελίστες. Αξιολόγησα τη μάστιγα που δημιουργεί ναρκο-κράτη και την αναποτελεσματικότητα των πολέμων κατά των ναρκωτικών. Ο μόνος τρόπος για την ανασυγκρότηση υγιών κοινωνιών είναι η εκπαίδευση των πληθυσμών για τον έλεγχο των εξαρτήσεών τους. Οι προσπάθειες του προέδρου Τραμπ, επομένως, δεν θα αποδώσουν πολλά, ακόμη κι αν καταφέρει να εξυγιάνει τις πολιτικές σχέσεις μεταξύ Λατινικής Αμερικής και Μέσης Ανατολής.

Επιστρέφουμε στην εποχή των Αυτοκρατοριών;

Οι περισσότεροι σχολιαστές μιλούν για πιθανή επιστροφή των Αυτοκρατοριών. Κατά την άποψή τους, ο Ντόναλντ Τραμπ μόλις εισέβαλε στη Βενεζουέλα, όπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία και όπως ο Σι Τζινπίνγκ θα το κάνει στην Ταϊβάν. Πρόκειται για πλήρη παρεξήγηση των γεγονότων.

Ο πρόεδρος Τραμπ δεν εισέβαλε στη Βενεζουέλα, αλλά αφαίρεσε από αυτήν έναν ναρκέμπορο. Ο πρόεδρος Πούτιν δεν εισέβαλε στην Ουκρανία, αλλά εφάρμοσε τις Συμφωνίες του Μινσκ και το ψήφισμα 2202 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Όσο για τον πρόεδρο Σι, έχει δεσμευθεί να μην εισβάλει ποτέ στην Ταϊβάν, εφόσον εκείνη δεν κηρύξει την ανεξαρτησία της.

Πρόκειται πράγματι για μια νέα ιστορική περίοδο, για τη διαμόρφωση ενός πολυπολικού κόσμου, όχι για αναβίωση των Αυτοκρατοριών. Η πολυπολικότητα προϋποθέτει την αποκατάσταση του διεθνούς δικαίου και, συνεπώς, την κατάργηση των «διεθνών κανόνων» που επιβλήθηκαν, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ομάδα των Επτά (G7).

Τιερί Μεϊσάν
Μετάφραση
Κριστιάν Άκκυριά

[1] «Τα ψέματα του Τύπου για τις προεδρικές εκλογές στη Βενεζουέλα», του Τιερί Μεϊσάν, Δίκτυο Βολταίρος, 27 Αυγούστου 2024