Η ιρανική στρατηγική σκέψη
Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν ανέπτυξε, από τα πρώτα της χρόνια, ένα όραμα για τον κόσμο και μια στρατηγική σκέψη. Ο πρόσφατος πόλεμος που της επιβλήθηκε από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες την οδήγησε να συντονίσει τις ένοπλες δυνάμεις και τη διπλωματία της. Ενώ τα στρατιωτικά της επιτεύγματά της επέτρεψαν να σκεφτεί πώς να συνεχίσει τους επαναστατικούς της στόχους, προστατεύοντας ταυτόχρονα τον πληθυσμό της.
Το όραμα του Ιμάμη Χομεϊνί
1- Ο Ιμάμης Ρουχολάχ Χομεϊνί δεν ήταν ειδικός στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο, ήταν σαφές γι’ αυτόν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν οι παραδοσιακοί αντίπαλοι του Ιράν. Επιπλέον, πίστευε ότι το Ισραήλ ήταν ένα προκεχωρημένο φυλάκιο των Αγγλοσαξόνων στη Μέση Ανατολή [1].
2- Όταν ήρθε αντιμέτωπος με τον «επιβληθέντα πόλεμο» από τους Δυτικούς μέσω του Ιράκ, τρομοκρατήθηκε από τη χρήση πυραύλων που έπλητταν ιρανικές πόλεις και διασκορπούσαν σε αυτές αέρια μάχης. Σκέφτηκε ότι η χώρα του δεν θα εξευτελιζόταν ποτέ χρησιμοποιώντας όπλα μαζικής καταστροφής όπως αυτά, ή ατομικές βόμβες. Το 1988, ενώ ο πόλεμος διαρκούσε ήδη μια δεκαετία και η νίκη δεν διαφαινόταν, συνέταξε μια φετφά που διέταζε την αποσυναρμολόγηση του στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος που είχε κληρονομηθεί από τον Σάχη και τη Γαλλία. Ήταν μια δύσκολη απόφαση που παράτεινε τον πόλεμο ακόμη περισσότερο.
Αυτή η φετφά επαναλήφθηκε από τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Μου φαίνεται ανόητο να πιστεύει κανείς ότι οι Φρουροί της Επανάστασης —αυτό το βαθιά ιδεοληπτικό σώμα— θα δεχόταν να την παραβιάσει ή ακόμα και να αφήσει να παραβιαστεί από άλλους Ιρανούς.
3- Μια τρίτη θέση του Ιμάμη Χομεϊνί ήταν ότι θα έπρεπε να υπερασπιστεί την ενότητα του Ισλάμ (Ούμμα) πριν από οποιαδήποτε νίκη. Συμφώνησε σε ένα σύμφωνο μη επίθεσης με τον Χασάν αλ-Μπανά, τον ιδρυτή της Αδελφότητας των Μουσουλμάνων Αδελφών. Τον είχε συναντήσει το 1938 και συμφώνησε ένα σύμφωνο μαζί του το 1947 [2]. Ωστόσο, οι δύο άνδρες δεν είχαν ποτέ το ίδιο όραμα για το Ισλάμ και η Αδελφότητα έγινε, από το 1949, μια μυστική εταιρεία μερικώς ελεγχόμενη από τους Βρετανούς.
Σήμερα, το Ιράν διατηρεί σχέσεις με την Αδελφότητα και την προσκαλεί στα ετήσια παν-ισλαμικά συνέδριά του, αλλά, ταυτόχρονα, η Τεχεράνη μάχεται οργανώσεις όπως την Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος (Νταές), των οποίων όλοι οι ηγέτες υπήρξαν ή είναι Μουσουλμάνοι Αδελφοί.
Το 2005, ο Πρόεδρος Μαχμούτ Αχμαντινετζάντ εκβιομηχάνισε τη χώρα του, η οποία μέχρι τότε ζούσε μόνο από τα έσοδα του πετρελαίου. Στη συνέχεια, ξεκίνησε ένα εκτεταμένο επιστημονικό πρόγραμμα για τον έλεγχο της πυρηνικής σύντηξης. Στόχος του ήταν να αναζωπυρώσει την αντιιμπεριαλιστική επανάσταση του Ιμάμη Χομεϊνί ανακαλύπτοντας μια πηγή ενέργειας που θα έβαζε τέλος στην κυριαρχία των πετρελαϊκών εταιρειών και θα απελευθέρωνε τον Τρίτο Κόσμο. Αυτό το σχέδιο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ πλήρως, καθώς το Ισραήλ δολοφόνησε στο Ιράν τους κύριους επιστήμονες σε αυτόν τον τομέα.
Το δικαίωμα αντιποίνων στην επίθεση και η απελευθέρωση των κατεχόμενων κρατών
Ο πόλεμος που επιβλήθηκε από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, στις 28 Φεβρουαρίου 2026, άνοιξε μια στρατηγική συζήτηση στο Ιράν. Δεδομένου ότι το Ιράν δεν μπορούσε να ανταποδώσει κατά των Ηνωμένων Πολιτειών, σε απόσταση 10.000 χιλιομέτρων, οι Φρουροί της Επανάστασης επιτέθηκαν στις στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑκιακών στον Κόλπο. Έμειναν έκπληκτοι από τη σημασία των συνεπειών της δράσης τους: χωρίς τις περιφερειακές βάσεις του, ο επιτιθέμενος ήταν αφοπλισμένος. Για να συνεχίσει να πλήττει, έπρεπε να το κάνει από τη Διέγκο Γκαρσία (Μαυρίκιος) και τη Γερμανία.
Ερχόμενοι σε βοήθεια, οι διπλωμάτες τους ανέδειξαν ότι το διεθνές δίκαιο αναγνώριζε τη νομιμότητα της δράσης τους. Ανέσυραν το ψήφισμα 3314 (XXIX) της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο δηλώνει ότι το δικαίωμα αντίστασης στην επίθεση επεκτείνεται και στα κράτη που φιλοξενούν ξένες στρατιωτικές βάσεις που χρησιμεύουν για την επίθεση [3].
Ορισμένα από αυτά τα κράτη, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που οργάνωσαν για σχεδόν πενήντα χρόνια την παραβίαση του ΗΠΑκιακού αποκλεισμού (ακατάλληλα χαρακτηριζόμενου ως «κυρώσεις» από τους Δυτικούς), ήταν σύμμαχοι του Ιράν. Το σύνολο των Δυτικών στρατηγών θεωρούσε αδιανόητο ότι το Ιράν θα επιτίθετο στους ίδιους του τους συμμάχους. Ωστόσο, οι Φρουροί της Επανάστασης αποφάσισαν να επιτεθούν στους ίδιους τους συμμάχους τους για να τους δείξουν ότι δεν προστατεύονταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά, αντιθέτως, ότι εκτίθενται εξαιτίας τους. Οι Ιρανοί διπλωμάτες υπενθύμισαν στους Άραβες γείτονές τους ότι, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, όφειλαν να απαγορεύουν τη χρήση των βάσεων που φιλοξενούν για τη διάπραξη επίθεσης, διαφορετικά ήταν συνένοχοι στην επίθεση.
Ωστόσο, οι Άραβες πολιτικές ελίτ, και ιδιαίτερα εκείνες του Περσικού Κόλπου, είναι πάντα υποταγμένες στις πρώην αποικιακές δυνάμεις. Συχνά μάλιστα, τις θαυμάζουν. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι ανεξάρτητα μόνο από το 1971. Μέχρι τότε, ήταν κτήσεις της βρετανικής αυτοκρατορίας προσαρτημένες στην αυτοκρατορία των Ινδιών.
Οι ιρανικές επιθέσεις ήχησαν, επομένως, σαν κεραυνοί:
(1) Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η πρώτη στρατιωτική δύναμη του Ψυχρού Πολέμου, ήταν ανίκανες να τους υπερασπιστούν.
(2) Τα Ηνωμένα Έθνη, επίσης, ήταν ανίκανα να τους υπερασπιστούν, δεδομένου ότι το ψήφισμα 2817 (11 Μαρτίου 2026) παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
(3) Τα αραβικά έθνη του Κόλπου βρέθηκαν, επομένως, χωρίς άμυνα, καθώς κανένα δεν διαθέτει στρατό αντάξιο του ονόματός του (οι στρατοί της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ αποτελούνται κυρίως από ξένους μαχητές).
Πιστοί στη διδασκαλία του Ιμάμη Χομεϊνί, οι Φρουροί της Επανάστασης προσάρμοσαν τα πυρά τους τόσο για να αποδιοργανώσουν τις αραβικές κοινωνίες του Κόλπου όσο και για να οδηγήσουν τα κράτη τους να απεξαρτηθούν από τους Αγγλοσάξονες.
Ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ και η απελευθέρωση των ξένων υποταγμένων τραπεζών στο Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ
Η πρώτη χώρα που έκανε το βήμα ήταν το Σουλτανάτο του Ομάν. Βέβαια, δεν φιλοξενούσε ΗΠΑκιακές βάσεις, αλλά έκλεισε τον εναέριο χώρο του στην ΗΠΑκιακή αεροπορία και τον θαλάσσιο χώρο του στα πλοία του Ναυτικού των ΗΠΑ.
Διαπιστώνοντας τον πανικό που αυτό προκαλούσε στους Δυτικούς πλοιοκτήτες, οι Φρουροί της Επανάστασης συνειδητοποίησαν ότι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ τους επέτρεπε να πλήξουν την οικονομία της Δύσης, η οποία υποστηρίζει εδώ και μισό αιώνα τον Αγγλοσαξονικό αποκλεισμό του Ιράν. Ερχόμενοι και πάλι σε βοήθεια, οι Ιρανοί διπλωμάτες τόνισαν ότι το διεθνές δίκαιο επιτρέπει το κλείσιμο των στενών, όχι για όλους, αλλά για τους επιτιθέμενους.
Οι Φρουροί της Επανάστασης αποφάσισαν, επομένως, να απαγορεύσουν στα πλοία που φέρουν Αγγλοσαξονική σημαία, ή ναυλωμένα από Αγγλοσαξονικές εταιρείες, να διασχίζουν τα στενά. Οι διπλωμάτες υποστήριξαν τότε ότι, αν και το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει την είσπραξη διόδου για τη διέλευση ενός στενού, επιτρέπει στα παράκτια κράτη να λαμβάνουν προληπτικά περιβαλλοντικά μέτρα. Για παράδειγμα, το Ιράν και το Ομάν μπορούν από κοινού να απαιτούν εγγυήσεις από τα δεξαμενόπλοια σε περίπτωση καταστροφής του τύπου Amoco-Cadiz.
Δημιουργώντας την Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA), την 1η Μαΐου, χωρίς καν να περιμένουν τη συγκατάθεση του Ομάν, οι Φρουροί της Επανάστασης μετέτρεψαν τον πόλεμο του Κόλπου σε θέατρο της αντιιμπεριαλιστικής τους επανάστασης. Για να διασχίσουν τα στενά, οι Δυτικοί πρέπει να καταθέσουν περιουσιακά στοιχεία σε ιρανικές τράπεζες, τα οποία θα τους επιστραφούν μόλις διασχίσουν τα στενά. Πρόβλημα: ο Αγγλοσαξονικός αποκλεισμός του Ιράν περνά επίσης μέσα από το τραπεζικό σύστημα Swift. Όλες οι δυτικές τράπεζες έχουν δεσμευτεί ενώπιον του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ να μην συναλλάσσονται με το Ιράν, υπό την απειλή αστρονομικών προστίμων. Έτσι, η BNP, η οποία συναλλάχθηκε με Ιράν και Κούβα, μόλις αναγκάστηκε να πληρώσει πρόστιμο 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Καμία δυτική τράπεζα δεν θα παραβιάσει, επομένως, τον Αγγλοσαξονικό αποκλεισμό του Ιράν… εκτός, βέβαια, εάν οι πλοιοκτήτες ωθήσουν τους πολιτικούς υπεύθυνους να απεξαρτηθούν από τους Αγγλοσάξονες.
Το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ δεν είναι, επομένως, η επιβολή διόδου — η οποία δεν υπήρξε ποτέ — αλλά αυτό της υποταγής των συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών στον Νόμο Συμμόρφωσης Φορολογικών Λογαριασμών Εξωτερικού (FATCA) · μια υποταγή που τους καθιστά συνένοχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Υπενθυμίζεται ότι η Δύση, ως πολιτισμός, σφυρηλατήθηκε κατά τον Μεσαίωνα γύρω από την καταδίκη των στρατιωτικών αποκλεισμών από την Καθολική Εκκλησία και ότι αυτή εξακολουθεί να αντιτίθεται στον αποκλεισμό της Κούβας, του Ιράν και της Βόρειας Κορέας.
Επιπλέον, το Ιράν ζήτησε από την Ανσάρ Αλάχ να αποκλείσει τα Στενά Μπαμπ ελ-Μάντεμπ στα πλοία του επιτιθέμενου. Σύμφωνα με τον στρατό αυτής της υεμενίτικης παράταξης, ισραηλινά και αμερικανικά πλοία θα μπορούσαν να γίνουν στόχος. Ωστόσο, προς το παρόν, αυτές οι απειλές δεν έχουν υλοποιηθεί.
Η κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο και η αποσύνθεση των Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ
Ενώ το ζήτημα της συνένοχης των Δυτικών στους Αγγλοσαξονικούς αποκλεισμούς δεν έχει ακόμη επιλυθεί, οι Ιρανοί είχαν την έκπληξη να δουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες είχαν αποδεχθεί, στις 11 Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ, την αρχή μιας κατάπαυσης του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, δεν αντέδρασαν στις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο, ενώ ο Πρόεδρος Τραμπ είχε διακηρύξει κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, στις 16 Απριλίου [4]. Οι Ιρανοί άρχισαν να αναρωτιούνται για τις σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ.
Το ένα τρίτο από αυτούς πίστευε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιδιώκουν τον ίδιο στόχο κυριαρχίας, αλλά με διαφορετικά μέσα. Ένα δεύτερο τρίτο εκτιμούσε ότι μοιράζονταν τους ρόλους — του «καλού αστυνομικού» και του «κακού αστυνομικού» —, ενώ το τελευταίο τρίτο εκτιμούσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν ήταν πλέον στο ίδιο μήκος κύματος.
Όπως και να έχει, όλοι μαζί αποφάσισαν να προσπαθήσουν να διαχωρίσουν τα δύο έθνη. Ανακοίνωσαν ότι η επανάληψη των μαχών στον Λίβανο αντέκρουε τις προκαταρκτικές συμφωνίες του Ισλαμαμπάντ και, ως εκ τούτου, την κατάπαυση του πυρός. Κατά συνέπεια, απείλησαν να επαναλάβουν τους βομβαρδισμούς στο εβραϊκό κράτος. Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, για τον οποίο η υποστήριξη προς το Ισραήλ είναι ένα ιστορικό ζήτημα που δεν συζητείται, δεν μπορούσε, επομένως, να επιτύχει ειρήνη στον Κόλπο εξαιτίας των επιχειρήσεων του Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Λίβανο.
Αρχικά, επέβαλε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, στην Ουάσινγκτον. Συνομιλίες ξεκίνησαν παρουσία του Έλμπριτζ Κόλμπι, Υφυπουργού Πολέμου και κύριου θεωρητικού της ΗΠΑκιακής επίθεσης κατά του Ιράν. Οι Ισραηλινοί απαιτούσαν την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Χεζμπολάχ, ενώ η λιβανέζικη κυβέρνηση, μοιραζόμενη αυτόν τον στόχο, απαιτούσε προηγουμένως την εφαρμογή του «μηχανισμού» (δηλαδή της κατάπαυσης του πυρός της 27ης Νοεμβρίου 2024).
Ωστόσο, το 1948, αραβικά κράτη είχαν εξαπολύσει πόλεμο κατά του ισραηλινού κράτους, όταν ο Νταβίντ Μπεν Γκουριόν είχε αυτοανακηρύξει το Κράτος του Ισραήλ, κατά παράβαση του σχεδίου των Ηνωμένων Εθνών που είναι γνωστό ως «διαμελισμός της Παλαιστίνης».
Οι λιβανέζικες δυνάμεις, υπό τη διοίκηση του Εμίρη Ματζίντ Αρσλάν, είχαν σημειώσει αρκετές νίκες, αλλά το Ηνωμένο Βασίλειο, πετώντας σε βοήθεια της εβραϊκής κοινότητας της Παλαιστίνης (Γισούβ), είχε εξαπολύσει τον Υπεριορδανικό στρατό, υπό τη διοίκηση του Στρατηγού Τζον Μπάγκοτ Γκλαμπ (γνωστού ως «Γκλαμπ Πασά») και των Βρετανών αξιωματικών του, για να απωθήσει τους Άραβες. Αυτός ο αραβοϊσραηλινός πόλεμος παρουσιάζεται ψευδώς από τους Δυτικούς ως ισραηλινή νίκη, ενώ ήταν βρετανική νίκη.
Παρ ’όλα αυτά, ο Σύνδεσμος Αραβικών Κρατών έλαβε, το 1965, την απόφαση να παύσει κάθε επαφή με το αυτοανακηρυχθέν Κράτος του Ισραήλ. Ο Λίβανος υιοθέτησε τότε έναν νόμο που απαγορεύει στους Λιβανέζους υπηκόους να συνάπτουν οποιαδήποτε συμφωνία – είτε οικονομική, πολιτιστική, πνευματική – ή οποιαδήποτε άλλη σχέση οποιασδήποτε φύσης με ισραηλινές οντότητες ή άτομα. Προβλέπει ποινές από 3 έως 10 χρόνια καταναγκαστικής εργασίας και πρόστιμο από 5.000 έως 40.000 λιβανέζικες λίρες για κάθε παραβάτη.
Επιπλέον, τα άρθρα 273, 275 και 285 του Ποινικού Κώδικα ποινικοποιούν οποιαδήποτε «επαφή με τον εχθρό» και την τιμωρούν με τη θανατική ποινή.
Ωστόσο, αντιπροσωπείες των δύο χωρών συναντήθηκαν στην Ουάσινγκτον χωρίς το λιβανέζικο κοινοβούλιο να καταργήσει αυτόν τον νόμο.
Την ίδια στιγμή, στις 29 Μαΐου, που ένας νέος γύρος παράνομων λιβανοϊσραηλινών διαπραγματεύσεων ξεκινούσε στην Ουάσινγκτον, οι Ισραηλινοί εξαπέλυσαν νέες επιθέσεις, ζητώντας από τους άμαχους πληθυσμούς να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και βομβαρδίζοντας τα σπίτια τους. Αυτή η επίθεση είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη του κάστρου των Σταυροφόρων «Μπο Φορ», στις 31 Μαΐου. Οι Φρουροί της Επανάστασης, διαπιστώνοντας ότι το Ισραήλ διαπραγματευόταν μόνο για να κερδίσει χρόνο, επανέλαβαν τους βομβαρδισμούς τους στο εβραϊκό κράτος.
Έξαλλος, ο Πρόεδρος Τραμπ αρχικά απείλησε το Ιράν με τα χειρότερα δεινά, και στη συνέχεια υποχώρησε. Ανάγκασε το Ισραήλ να σταματήσει τις μάχες και αποδέχθηκε τις κύριες ιρανικές αξιώσεις. Το Ιράν μόλις είχε χωρίσει την Ουάσιγκτον από το Τελ Αβίβ, προκαλώντας μια ιεραρχική και όχι πλέον συντονισμένη σχέση.
[1] “Ποιος είναι ο εχθρός;”, του Τιερί Μεϊσάν, Μετάφραση Κριστιάν Άκκυριά, Ινφογνώμων Πολιτικά (Ελλάδα) , Δίκτυο Βολταίρος, 4 Αυγούστου 2014.
[2] «Οι Μουσουλμάνοι Αδελφοί ως δολοφόνοι», του Τιερί Μεϊσάν, Δίκτυο Βολταίρος, 21 Ιουνίου 2019.
[3] «Το διεθνές δίκαιο ή οι ξένες στρατιωτικές βάσεις: πρέπει να επιλεγεί», του Τιερί Μεϊσάν, Δίκτυο Βολταίρος, 7 Απριλίου 2026.
[4] « Au Liban, un cessez-le-feu fragile entre Israël et le Hezbollah » (Στον Λίβανο, μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ), Luc Bronner et Hélène Sallon, Le Monde, 17 avril 2026
Les articles de cet auteur
Envoyer un message
