Η μεταμόρφωση των Ηνωμένων Πολιτειών (III)
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει ενώπιον του Σι Τζινπίνγκ το ενδεχόμενο υπαναχώρησης
Το G2 ΗΠΑ–Κίνας δεν επέτρεψε την ανακοίνωση συγκεκριμένων απαντήσεων τους συγκρούσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, από την Ταϊβάν έως το Ιράν, ούτε και την εξέταση ζητημάτων τους οι τελωνειακοί δασμοί. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ξαφνικά πολύ ευγενικός, άκουσε με ευχαρίστηση τον ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ και φαντάστηκε πώς θα μπορούσαν να είναι οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών τους αν δεν βρίσκονταν σε αντιπαράθεση.
Το παρόν άρθρο αποτελεί συνέχεια των:
1- «Το σχίσμα που αντιπαραθέτει το Πεντάγωνο στο Βατικανό», 21 Απριλίου 2026.
2- «Ο Ντόναλντ Τραμπ αναγνωρίζει τα όρια του τζακσονισμού», 28 Απριλίου 2026.
Η επίσκεψη του ΗΠΑκιακού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στη Λαϊκή Κίνα, στις 13, 14 και 15 Μαΐου 2026, ανέδειξε βαθιές αντιφάσεις.
Από κινεζική σκοπιά, στόχος της ήταν να διασφαλιστεί ότι η Ουάσιγκτον θα συνέχιζε να αναγνωρίζει πως το νησί της Ταϊβάν είναι πράγματι κινεζική επαρχία και όχι ανεξάρτητο κράτος. Το Πεκίνο επιθυμούσε επίσης να βεβαιωθεί ότι ο δυτικός του εταίρος δεν θα του απέκοπτε την πρόσβαση στις πρώτες ύλες και στις ενεργειακές του πηγές, αλλά θα του επέτρεπε να αναπτύσσει το εμπόριό του μέσω των Δρόμων του Μεταξιού.
Από ΗΠΑκιακή σκοπιά, η επίσκεψη αποσκοπούσε στο να διασφαλιστεί ότι το Πεκίνο δεν επρόκειτο να του αποσπάσει το «δυτικό ημισφαίριο», δηλαδή τη νοτιοαμερικανική ήπειρο. Η Ουάσιγκτον επιθυμούσε επίσης να ανοίξει η κινεζική αγορά στις επιχειρήσεις της, οι οποίες εκπροσωπούνταν μαζικά στην αντιπροσωπεία της.
Το πλαίσιο της συνόδου ήταν ιδιόμορφο: η αλλαγή της παγκόσμιας στρατηγικής των Ηνωμένων Πολιτειών. Διαπιστώνοντας ότι δεν διαθέτει πλέον τα μέσα και ότι αυτή δεν το ωφελεί, το Πεντάγωνο εγκατέλειψε το δόγμα Ράμσφελντ–Σεμπρόβσκι και υιοθέτησε τη «στρατηγική της άρνησης» του Έλμπριτζ Κόλμπι. Απήγαγε τον πρόεδρο της Βενεζουέλα, Νικολάς Μαδούρο, και πήρε τον έλεγχο των εξαγωγών βενεζουελάνικου πετρελαίου προς την Κίνα. Στη συνέχεια επιχείρησε να ανατρέψει το καθεστώς του Ιράν και να ελέγξει τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου προς την Κίνα. Ωστόσο, αυτό το όνειρο κατάκτησης συνετρίβη πάνω στην αντίσταση του ιρανικού λαού.
Το κεντρικό ερώτημα της συνόδου ήταν συνεπώς ποια παγκόσμια στρατηγική θα μπορούσαν να επιλέξουν στο μέλλον οι Ηνωμένες Πολιτείες και κατά πόσον αυτή θα ήταν συμβατή με εκείνη της Κίνας. Η Ουάσιγκτον έχει εξαντλήσει τρεις στρατηγικές από το τέλος του Δευτέρου Παγκόσμιου Πολέμου, ενώ το Πεκίνο είχε μόνο μία.
Φυσικά, δεν επρόκειτο ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και η κυβέρνησή του να απαντήσουν αυτή την εβδομάδα σε αυτό το ερώτημα, αλλά απλώς να αξιολογήσουν ποιες θα ήταν οι συνέπειες της επιλογής τους όταν αυτή θα ληφθεί.
Ο πρόεδρος Τραμπ, εγκαταλείποντας τη μέθοδό του του καουμπόη, την «Τέχνη της Συμφωνίας» (Art of the Deal), απέφυγε κάθε δήλωση που θα μπορούσε να ερμηνευθεί προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση και να προκαλέσει διπλωματικό επεισόδιο. Σταμάτησε να δημοσιεύει αδιάκοπα μηνύματα στο δίκτυό του, Truth Social. Η παραγωγή του μειώθηκε από περίπου πενήντα καθημερινά μηνύματα πριν από την άφιξή του σε λίγες σύντομες σκέψεις κατά τις τρεις ημέρες του ταξιδιού του.
Ξαφνικά πολύ ευγενικός, ο πρόεδρος Τραμπ ακολούθησε το κινεζικό έθιμο της επίκλησης του κοινού παρελθόντος για να δικαιολογηθεί η σύγχρονη ενότητα. Πρόκειται για άσκηση ισορροπίας. Παραδείγματος χάριν, ο έπαινός του προς το περίφημο Πανεπιστήμιο Τσινγκχούα, όπου ο ομόλογός του Σι Τζινπίνγκ συνέχισε τις σπουδές του, αποτελούσε τρόπο υπενθύμισης ότι το ίδρυμα χρηματοδοτήθηκε το 1909 από τον πρόεδρο Θίοντορ Ρούσβελτ. Έπρεπε όμως να αποφύγει να θυμίσει ότι αυτό συνέβη αφού η «Συμμαχία των Οκτώ Εθνών» είχε νικήσει την «Εξέγερση των Μπόξερ» και είχε επιβάλει υπέρογκες αποζημιώσεις στη δυναστεία Τσινγκ. Όπως και να έχει, τα κατάφερε χωρίς επεισόδιο.
Δεν παρέλειψε να υπενθυμίσει ότι το 1737 ο Βενιαμίν Φραγκλίνος δημοσίευσε αποσπάσματα από το «Τα Ήθη του Κομφούκιου» στην εφημερίδα του «The Pennsylvania Gazette», χαιρετίζοντας τη σημασία της φιλοσοφίας του Κινέζου σοφού για την προσωπική αρετή. Ή ακόμη ότι ο Κομφούκιος απεικονίζεται στο ανατολικό αέτωμα του Ανώτατου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών δίπλα στον Μωυσή και τον Σόλωνα. Εν ολίγοις, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανιζόταν ως γοητευτικός και καλλιεργημένος άνθρωπος, εντελώς διαφορετικός από τον φωνακλά και κομπορρήμονα δημαγωγό των προηγούμενων ημερών.
Κατά το τελικό κρατικό δείπνο, στη μεγάλη αίθουσα του Μεγάρου του Λαού, πρότεινε πρόποση προς τους οικοδεσπότες του, δηλώνοντας: «Ήταν μια φανταστική ημέρα και ιδιαιτέρως θέλω να ευχαριστήσω τον πρόεδρο Σι, τον φίλο μου, για αυτή τη θαυμάσια υποδοχή (...) και για το ότι μας υποδέχθηκε τόσο γενναιόδωρα κατά τη διάρκεια αυτής της πολύ ιστορικής κρατικής επίσκεψης».
Η δυσκολία συνίστατο στην αναγνώριση ότι οι δύο πλευρές είναι ίσες, χωρίς να προσβληθεί καμία. Αν και είναι προφανές ότι η Κίνα είναι πιο παραγωγική από τις Ηνωμένες Πολιτείες, παραμένει αμφιβολία ως προς το ποια από τις δύο υπερτερεί στρατιωτικά. Τα κινεζικά όπλα φαίνονται ανώτερα, αλλά μόνο ο αμερικανικός στρατός διαθέτει πραγματική εμπειρία πεδίου μάχης. Όπως και να έχει, οι δύο αρχηγοί κρατών απέφυγαν να τοποθετηθούν σε ανταγωνιστική σχέση και μίλησαν μόνο για συνεργασία.
Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ του απάντησε: «Και οι δύο θεωρούμε ότι η σχέση Κίνας–Ηνωμένων Πολιτειών είναι η σημαντικότερη διμερής σχέση στον κόσμο. Οφείλουμε να τη διατηρήσουμε λειτουργική και να μην την καταστρέψουμε ποτέ». Και ο Ντόναλντ Τραμπ πρόσθεσε: «Αυτή η ιστορική στιγμή προσφέρει στα δύο έθνη μας μια απίστευτη ευκαιρία να προωθήσουν την ειρήνη και την ευημερία μαζί με άλλα έθνη σε ολόκληρο τον κόσμο».
Οι προσδοκίες των ΗΠΑκιακών επιχειρηματικών κύκλων δεν ικανοποιήθηκαν από αυτή τη σύνοδο. Οι οικονομικές αποφάσεις ήταν ελάχιστες, πέρα από τις γιγαντιαίες κινεζικές αγορές σόγιας και άλλων ΗΠΑκιακών αγροτικών προϊόντων, καθώς και την κινεζική επιβεβαίωση συμφωνίας αγοράς 200 αεροσκαφών της Boeing, πολύ λιγότερων από όσα αναμένονταν. Δεν φαίνεται καν να συζητήθηκε το ύψος των τελωνειακών δασμών. Κι όμως, δασμοί 10% εξακολουθούν να ισχύουν για τις κινεζικές εισαγωγές στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ για τον χάλυβα και το αλουμίνιο φθάνουν το 50%.
Οι μετοχές των κινεζικών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας του δείκτη CSI 300 (Χρηματιστήρια Σαγκάης και Σενζέν) σημείωσαν πτώση άνω του 1%, ένδειξη ότι δεν υπήρξε πρόοδος στο εμπόριο σπανίων γαιών και ηλεκτρονικών εξαρτημάτων. Άλλωστε, οι ΗΠΑκιακές επιχειρήσεις επενδύουν ήδη μαζικά στην τεχνητή νοημοσύνη στην Ταϊβάν και στη Νότια Κορέα.
Τα μεσαίας ισχύος κράτη της περιοχής, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, που ανησυχούσαν ιδιαίτερα για αυτή τη σύνοδο, μπόρεσαν να καθησυχαστούν. Δεν θυσιάστηκαν σε κάποιον διαμοιρασμό του κόσμου μεταξύ των δύο μεγάλων δυνάμεων. Αντιθέτως, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ευρωπαϊκή Ένωση πιθανόν θα ανησυχήσουν: θεωρούσαν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε πλέον ευθυγραμμιστεί με τη γραμμή του Έλμπριτζ Κόλμπι, όμως για τρεις ημέρες έγινε ξανά «τζακσονιστής».
Ας έρθουμε στην ουσία του προβλήματος: το καθεστώς της Ταϊβάν. Κατά τη διάρκεια της επανάστασής της και της ανεξαρτησίας της, η Κίνα διαιρέθηκε στα δύο: η ηπειρωτική χώρα υπό τον Μάο Τσε Τουνγκ και το νησί της Ταϊβάν υπό τον Τσιάνγκ Κάι-σεκ. Με την πάροδο των ετών, οι δύο περιοχές αναπτύχθηκαν με διαφορετικά οικονομικά και πολιτικά συστήματα. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν δύο τμήματα ενός και μοναδικού κράτους, της Κίνας. Οι πληθυσμοί τους επιθυμούν την ενότητα, όπως έδειξε το ταξίδι της προέδρου του Κουομιντάνγκ (του κόμματος του Τσανγκ Κάι-σεκ) στο Πεκίνο τον περασμένο μήνα. Θέλουν όμως να διατηρήσουν τις ιδιαιτερότητές τους. Οι νεοσυντηρητικοί, ακυρώνοντας την πολιτική των Ρίτσαρντ Νίξον και Χένρι Κίσινγκερ, αναζωπύρωσαν ένα μικρό ανεξαρτησιακό λόμπι στην Ταϊπέι, στο οποίο ανήκει και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας. Το Πεκίνο δεν έπαψε να προειδοποιεί ότι η ανεξαρτησία του νησιού θα αναζωπύρωνε τον εμφύλιο πόλεμο, ενώ η Ουάσιγκτον πολλαπλασίαζε τα αντιφατικά μηνύματα.
«Αν οι διμερείς σχέσεις διαχειριστούν σωστά, μπορούν να διατηρήσουν τη συνολική σταθερότητα. Αν διαχειριστούν λανθασμένα, οι δύο χώρες θα βρεθούν αντιμέτωπες με σύγκρουση ή ακόμη και με πόλεμο, οδηγώντας ολόκληρη τη σχέση Κίνας–Ηνωμένων Πολιτειών σε εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση.
Η ανεξαρτησία της Ταϊβάν είναι θεμελιωδώς ασύμβατη με την ειρήνη και τη σταθερότητα σε ολόκληρο το Στενό της Ταϊβάν. Η διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στο Στενό της Ταϊβάν αποτελεί τον μεγαλύτερο κοινό παράγοντα διαφωνίας μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να χειριστούν το ζήτημα της Ταϊβάν με τη μέγιστη προσοχή», προειδοποίησε ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε να απαντήσει. «Είναι πιθανό οι δύο πλευρές να μην συμφωνούν πλήρως στο ζήτημα. Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι, ακόμη κι αν υπάρχει κάποια τακτική κατανόηση, αυτή δεν θα καταγραφεί απαραίτητα γραπτώς», σχολίασε ο συνταγματάρχης Ζου Μπο.
Μετά το ταξίδι του, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι συζήτησε με τον Σι Τζινπίνγκ τις πωλήσεις όπλων προς την Ταϊβάν και ότι «θα αποφασίσει» σύντομα επί του ζητήματος. Μέχρι σήμερα, η Ουάσιγκτον δεν αναγνωρίζει την Ταϊβάν, αλλά της πουλά όπλα. Ένα πακέτο 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων αναμένει την έγκριση του Λευκού Οίκου. Αν ο πρόεδρος Τραμπ επικύρωνε αυτή τη μεταφορά μειώνοντάς την ταυτόχρονα, αυτό θα αποτελούσε ένδειξη καλής θέλησης. Ωστόσο, δεν μπορεί να την απορρίψει χωρίς να προκαλέσει την οργή του Κογκρέσου.
Όπως και να έχει, η απόφαση του Λευκού Οίκου σχετικά με τις πωλήσεις όπλων προς την Ταϊβάν θα αποτελέσει το πρώτο σημάδι της στρατηγικής επιλογής του. Η συνέχεια της σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο ίσως μπορέσει να συναχθεί από αυτήν.
Σημαντικές διαφωνίες —όπως η στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στην περιοχή Ασίας–Ειρηνικού— θα παραμείνουν. Ωστόσο, το Πεκίνο και η Ουάσιγκτον θα μπορούσαν να συνεχίσουν τη συνεργασία τους στο μη ευαίσθητο εμπόριο και στην ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν θα μεταβεί αυτή την εβδομάδα στο Πεκίνο. Πρόκειται για επίσκεψη ρουτίνας, προγραμματισμένη εδώ και καιρό και χωρίς ιδιαίτερο πρωτόκολλο. Θα ανταλλάξει απόψεις με τον πρόεδρο Σι σχετικά με την κοινή τους στρατηγική απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Φαίνεται ότι έχει ήδη συνάψει με την Ουάσιγκτον ειρήνη στην Ανατολική Ευρώπη και στα Βαλκάνια. Μόλις εξασφάλισε, από τον ΗΠΑκιακό εταίρο του, την παραίτηση του Κρίστιαν Σμιτ, του Γερμανού ύπατου επιτρόπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος προετοίμαζε τον πόλεμο στη Βοσνία Ερζεγοβίνη.
Les articles de cet auteur
Envoyer un message
