Η αναδιοργάνωση του κόσμου
Ο κόσμος αλλάζει με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς. Το έτος 2026 αναμένεται να σηματοδοτηθεί από την επιστροφή των ζωνών επιρροής και το τέλος των αποικιακών αυτοκρατοριών. Κυρίως, όμως, θα σημάνει την επιστροφή του διεθνούς δικαίου έναντι των «κανόνων» που γνωρίζαμε έως σήμερα. Μόνον όσοι είναι σε θέση να κατανοήσουν αυτές τις εξελίξεις και να προσαρμοστούν ταχύτατα σε αυτές θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται.
Παρακολουθούμε την αναδιοργάνωση του κόσμου μετά τη Σύνοδο του Άνκορατζ (15 Αυγούστου 2025), την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα (10 Οκτωβρίου 2025) και την επιχείρηση «Απόλυτη Αποφασιστικότητα» (Absolute Resolve) στη Βενεζουέλα (3 Ιανουαρίου 2026). Είναι πλέον σαφές ότι οι πρόεδροι Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν μοίρασαν τον κόσμο στην Αλάσκα. Η συνολική επικύρωση αυτής της συμφωνίας θα πραγματοποιηθεί στην προσεχή σύνοδο Τραμπ–Σι.
Η μόνη πληροφορία που διαθέτουμε είναι ο χάρτης του ρωσικού Γενικού Επιτελείου, ο οποίος δημοσιεύθηκε από τον Αντρέι Μαρτιάνωφ. Ο χάρτης αυτός διαιρεί τον κόσμο σε τρεις ζώνες επιρροής, κάτι που δεν έρχεται σε αντίθεση με την αρχή ενός πολυπολικού κόσμου. Το πρωτογενές διεθνές δίκαιο —δηλαδή το διεθνές δίκαιο προ της Ψυχροπολεμικής περιόδου— επιλύει μόνον ορισμένα ζητήματα. Παρέχει στα κράτη πλήρη ελευθερία να πράττουν ό,τι επιθυμούν, εντός των ορίων που τα ίδια έχουν θέσει για τον εαυτό τους.
Εξήγησα στην τελευταία μου αρθρογραφία ότι, σε αντίθεση με όσα ισχυρίζονται όλοι, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες διέπραξαν έγκλημα απαγάγοντας τον πρόεδρο Μαδούρο υπό το πρίσμα των προηγούμενων «κανόνων», εντούτοις ενεργούσαν εντός των δικαιωμάτων τους βάσει των δικών τους και μόνον δεσμεύσεων. Το γεγονός ότι αυτή η πραγματικότητα μας σοκάρει δεν αλλάζει τίποτε. Από εδώ και στο εξής, με αυτόν τον τρόπο θα πρέπει να λειτουργούμε.
Μέχρι σήμερα, ο κόσμος κυβερνιόταν από το G5/6/7/8/7, το οποίο παλαιότερα αποτελούταν από τη Γερμανία, τον Καναδά, τη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιταλία, την Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η εξαφάνισή του σηματοδοτεί το τέλος των αγγλικής και γαλλικής αυτοκρατορίας. Πρέπει να αποδεχθούμε ότι η Γαλλία θα αναγκαστεί να αποαποικιοποιήσει τη Νέα Καληδονία και την Πολυνησία· οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αποαποικιοποιήσουν τις Σαμόα, το Γκουάμ και τις Παρθένες Νήσους· η Νέα Ζηλανδία θα πρέπει να αποαποικιοποιήσει το Τοκελάου· και τέλος το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να αποαποικιοποιήσει την Ανγκίλα, τις Βερμούδες, τις Παρθένες Νήσους, τα Νησιά Κέιμαν και Φώκλαντ (Μαλβίνες), το Γιβραλτάρ, το Μονσεράτ, την Αγία Ελένη και τα Νησιά Τερκς και Κάικος.
Αυτές οι διαδικασίες θα πρέπει να πραγματοποιηθούν πολύ γρήγορα, εάν η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νέα Ζηλανδία επιθυμούν να διατηρήσουν παρουσία στις πρώην αποικίες τους.
Είναι πιθανό η Κοινοπολιτεία (Commonwealth) να διαλυθεί. Τα κράτη-μέλη της θα εγκαταλείψουν, τουλάχιστον, την κοινή τους υπηκοότητα.
Το G7 θα αντικατασταθεί από ένα C4/5, αποτελούμενο από την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ινδία και τη Ρωσία, στο οποίο ο πρόεδρος Τραμπ ελπίζει να προσαρτήσει και την Ιαπωνία [1]. Ωστόσο, είναι πιθανό η Ιαπωνία να μην γίνει δεκτή, λαμβανομένων υπόψη των πολεμοχαρών της δηλώσεων. Η Κίνα δεν έχει συγχωρήσει την άνοδο του ιαπωνικού αυτοκρατορικού μιλιταρισμού, τον αρνητισμό (αναθεωρητισμό) της κυβέρνησης της Σανάε Τακαΐτσι, τις βλέψεις της στα ταϊβανέζικα μικροτσίπ και τις έρευνές της για σπάνιες γαίες.
Λόγω της αντίστοιχης ισχύος τους, οι τέσσερις κύριες παγκόσμιες δυνάμεις θα μπορούν να αποφασίζουν να πράττουν ό,τι επιθυμούν σε όλες τις περιπτώσεις που δεν ρυθμίζονται από το διεθνές δίκαιο — όπως έπραξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες στη Βενεζουέλα.
Πολλές περιφερειακές συμμαχίες θα επιτρέψουν σε δευτερεύουσες δυνάμεις να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.
Δεν θα αναφερθώ στο ΝΑΤΟ, το οποίο θα διαλυθεί έως τα μέσα του 2027, ή και νωρίτερα, εάν το επιτρέψει η μεταβίβαση της Γροιλανδίας από τη Δανία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι εκκλήσεις ορισμένων Ευρωπαίων δεν θα αλλάξουν τίποτε: δεν πρόκειται να πολεμήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες περισσότερο απ’ ό,τι θα πολεμούσαν τη Ρωσία.
Η συμμαχία AUKUS (Αυστραλία, Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο) επίσης δεν θα επιβιώσει της παγκόσμιας αναδιανομής.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται επίσης να εξαφανιστεί. Η περιοδεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην τελετή υπογραφής της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Mercosur απλώς επιταχύνει την πτώση της: οι λαοί της Γαλλίας, της Πολωνίας, της Αυστρίας, της Ιρλανδίας και της Ουγγαρίας συνειδητοποίησαν μόλις τώρα ότι αυτή η γραφειοκρατία δεν υπερασπίζεται τα συμφέροντά τους, αλλά θυσιάζει τους αγρότες τους στις ανάγκες της γερμανικής βιομηχανίας.
Αρκετοί οργανισμοί θα αναλάβουν τη σκυτάλη: η Διακλαδική Εκστρατευτική Δύναμη (Joint Expeditionary Force – JEF), ένα είδος βρετανικού «μίνι ΝΑΤΟ», περιλαμβάνει ήδη την Εσθονία, τη Λιθουανία, τη Λετονία, τη Δανία, τη Νορβηγία, την Ισλανδία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία και τις Κάτω Χώρες γύρω από το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ουκρανία θα ενταχθεί σε αυτήν, ενώ η Ισλανδία θα προσεγγίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες (μετά την παραχώρηση της Γροιλανδίας). Πράγματι, ο Καναδάς και η Γροιλανδία βρίσκονται στην αμερικανική υφαλοκρηπίδα, όπως και μέρος της Ισλανδίας, γεγονός που δημιουργεί εύλογη όρεξη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την πλευρά τους, η Βουλγαρία, η Φινλανδία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία και η Σουηδία έχουν ήδη συγκροτήσει μια «Συμμαχία του Ανατολικού Μετώπου». Δεν είναι βέβαιο ότι αυτή η νέα οργάνωση θα έχει διάρκεια, καθώς προς το παρόν δεν διαθέτει ούτε προϋπολογισμό ούτε γραμματεία.
Οι στρατιωτικές αυτές συμμαχίες θα πλαισιωθούν από πολιτικούς συνασπισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση πλαισίωσε το ΝΑΤΟ. Η Πρωτοβουλία των Τριών Θαλασσών αποτελεί το κύριο παράδειγμα. Συγκεντρώνει την Αυστρία, τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Εσθονία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Σλοβενία και την Τσεχία. Στόχος της είναι η ανασύσταση της μεσαιωνικής Δημοκρατίας των Δύο Εθνών ή του σχεδίου Ομοσπονδίας Międzymorze του στρατάρχη Γιούζεφ Πιουσούτσκι: η δημιουργία μιας ομοσπονδίας μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας.
Πρόκειται για πολωνικό σχέδιο, το οποίο προωθεί ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι (Νόμος και Δικαιοσύνη), ενώ η Συμμαχία του Ανατολικού Μετώπου αποτελεί σχέδιο του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ (Πολιτική Πλατφόρμα).
Στη Μέση Ανατολή, η δυαδικότητα Σαουδικής Αραβίας / Ιράν έλαβε τέλος με την κινεζική διαμεσολάβηση του 2023. Αντικαθίσταται πλέον από τον ανταγωνισμό Σαουδικής Αραβίας / Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Αυτός έχει ήδη εκδηλωθεί στην Υεμένη και στο Σουδάν. Εκείνοι που, πριν από μόλις τέσσερα χρόνια, ήταν οι καλύτεροι φίλοι του κόσμου, είναι πλέον απόλυτοι αντίπαλοι.
Το Ριάντ επιχειρεί να συσπειρώσει πίσω του το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο και τη Σομαλία.
Από την πλευρά του, το Αμπού Ντάμπι, το οποίο έχει ήδη συνάψει στρατιωτικές συμμαχίες με φατρίες στο Σουδάν, τη Λιβύη και τη Σομαλία, αναμένεται να προσεγγίσει ακόμη περισσότερο το Ισραήλ και να εντάξει στην επιρροή του την Αιθιοπία.
Στην Αφρική, η Συμμαχία των Κρατών του Σαχέλ, αποτελούμενη από τη Μπουρκίνα Φάσο, το Μάλι και τον Νίγηρα, είναι η μόνη περιφερειακή στρατιωτική συμμαχία. Αναμένεται να ενθαρρυνθεί από την Κίνα και τη Ρωσία.
Στη Λατινική Αμερική, η Μπολιβαριανή Συμμαχία των Λαών της Δικής μας Αμερικής (ALBA) δεν λειτουργεί πλέον. Αντιθέτως, σχηματίζεται ένας συνασπισμός γύρω από την Αργεντινή και τη Χιλή, με τη συγκατάθεση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία επιθυμούν να διατηρήσουν τα Ηνωμένα Έθνη. Ως εκ τούτου, ο πρόεδρος Τραμπ παραιτήθηκε από την ιδέα να αποχωρήσει από το «Γυάλινο Παλάτι». Πρέπει να γίνει σαφές ότι μεγάλο μέρος όσων οικοδόμησε ο ΟΗΕ θα αποδομηθεί, προκειμένου να καταστεί συμβατό με το διεθνές δίκαιο. Διότι, αντίθετα με ό,τι έχουμε πείσει τους εαυτούς μας να πιστεύουν, τα Ηνωμένα Έθνη δεν ταυτίζονται με το διεθνές δίκαιο.
Κριστιάν Άκκυριά
[1] «Το C-5 του Τραμπ: ένας ελιγμός για την ένταξη των Ηνωμένων Πολιτειών στους BRICS;», του Αλφρέδο Χαλίφε-Ράμε, μετάφραση Μαρία Πουμιέρ, La Jornada (Μεξικό), Δίκτυο Βολταίρος, 19 Δεκεμβρίου 2025.
Les articles de cet auteur
Envoyer un message
