Η ΕΕ απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που μόλις ξύπνησε απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ, δεν γνωρίζει πώς να αντιδράσει στη ρήξη του διατλαντικού δεσμού. Μπορεί να αντιδράσει μόνο όπως το έκανε πάντοτε, σε κάθε πολιτική κρίση: ενισχύοντας τον φεντεραλισμό της και την εξάρτησή της από την Ουάσινγκτον. Αυτή η ακαταλληλότητα την οδηγεί αναπόφευκτα στην αποτυχία.
ΗΕυρωπαϊκή Ένωση συγκλονίστηκε από:
– το σκοτεινό παιχνίδι της Ουάσινγκτον με τη Μόσχα σχετικά με την Ουκρανία·
– τη δημιουργία του Συμβουλίου Ειρήνης από τον πρόεδρο Τραμπ·
– την επιχείρηση «Absolute Resolve» κατά του προέδρου Μαδούρο και της συζύγου του·
– τις αμερικανικές αξιώσεις επί της Γροιλανδίας.
Κατανόησε, με καθυστέρηση, ότι ο πρόεδρος Τραμπ δεν αστειευόταν όταν έλεγε στους Ευρωπαίους, κατά την πρώτη του θητεία, ότι θα έπρεπε να εξασφαλίζουν μόνοι τους την ασφάλειά τους. Ομοίως, ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς ήταν απολύτως σοβαρός όταν δήλωσε, στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ότι αυτό που τον ανησυχεί «είναι η απειλή εκ των έσω, η υποχώρηση της Ευρώπης από ορισμένες από τις πιο θεμελιώδεις αξίες της, αξίες που μοιράζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής» [1]..
Σε αυτό το πλαίσιο, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (που δεν πρέπει να συγχέονται με τους Ευρωπαίους — γεωγραφικός και πολιτισμικός όρος που περιλαμβάνει και τη Ρωσία —) δέχθηκαν σαν κεραυνό εν αιθρία τη δημοσιοποίηση της Αμερικανικής Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας 2026 [2]. Εκεί διάβασαν ξεκάθαρα ότι η παραγωγή της ΕΕ μειώθηκε, μέσα σε τριάντα πέντε χρόνια (δηλαδή όχι από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, αλλά από την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς), από το 25% στο 14% της παγκόσμιας παραγωγής. «Όμως αυτή η οικονομική παρακμή επισκιάζεται από την πολύ πραγματική και σκοτεινότερη προοπτική μιας πολιτισμικής εξαφάνισης». Η αποκατάστασή της εξαρτάται από τον έλεγχο της μετανάστευσης (ορισμένα κράτη θα μπορούσαν σύντομα να έχουν πλειοψηφία μη ευρωπαϊκή) και από την εγκατάλειψη «της στείρας εμμονής της με τους υπερβολικούς κανονισμούς» [3].
Μόνο δύο επιλογές παρουσιάστηκαν στην ΕΕ:
– Είτε εκείνη του Μαρκ Κάρνεϊ, πρωθυπουργού του Καναδά — και πρώην διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας — σύμφωνα με τον οποίο οι Δυτικοί οφείλουν να παραδεχθούν ότι «η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες» δεν ήταν παρά ψέματα από τα οποία επωφελήθηκαν. Σήμερα, πρέπει να ανασυγκροτηθούν πλήρως οι διεθνείς σχέσεις [4].
– Είτε εκείνη του Μαρκ Ρούτε, γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ — και πρώην πρωθυπουργού της Ολλανδίας — σύμφωνα με τον οποίο τίποτα δεν έχει χαθεί, αφού οι Ουκρανοί κερδίζουν απέναντι στη Ρωσία (;) αλλά οι Ευρωπαίοι της Ένωσης οφείλουν να παραδεχθούν ότι η ΕΕ δεν μπορεί να εξασφαλίσει μόνη της την ασφάλειά τους. Πρέπει να επενδύσει περισσότερο στην άμυνά της, παραμένοντας ταυτόχρονα στο ΝΑΤΟ [5].
Με βάση αυτά, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε:
– να παραμείνει στο ΝΑΤΟ για όσο διάστημα απαιτείται για την απόκτηση στρατιωτικών μέσων, χωρίς αυταπάτες σχετικά με την συνέχεια του διατλαντικού δεσμού (ακόμη κι αν πολλοί πιστεύουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα χάσει τις ενδιάμεσες εκλογές τον ερχόμενο Νοέμβριο)·
– να επενδύσει μαζικά στην άμυνά της — δηλαδή να περάσει από το 2,5% του ΑΕΠ στο 5% ή ακόμη και στο 10% μέσα σε λίγα χρόνια·
– να πολλαπλασιάσει τις συνεργασίες με δυνάμεις άλλες από τις ΗΠΑ. Εξ ου και η αιφνίδια σύναψη των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Mercosur και ΕΕ–Bharat (Ινδία).
Μόλις έγιναν γνωστές οι προθέσεις του προέδρου Τραμπ στους Ευρωπαίους φεντεραλιστές, δηλαδή στα τέλη του 2025, οί τελευταίοι απηύθυναν επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα [6].
Για να επιτευχθεί μια «πραγματική στρατηγική κυριαρχία απέναντι στη διατλαντική ρήξη», προτείνουν:
– την αναστολή της Συμφωνίας του Τέρνμπερι της 21ης Αυγούστου 2025 (η οποία καθόριζε τους όρους που αποδεχόταν η ΕΕ ώστε να μη βρεθεί αντιμέτωπη με απαγορευτικούς δασμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες)·
– την εφαρμογή των αντίμετρων ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ που είχαν προετοιμαστεί ως απάντηση στην κλιμάκωση του Απριλίου 2025·
– την ενεργοποίηση του μηχανισμού κατά του εξαναγκασμού·
– την υπαγωγή υπό ευρωπαϊκή διοίκηση των στρατευμάτων που έχουν αναπτυχθεί στην Αρκτική·
– την αντικατάσταση των αμερικανικών δορυφόρων προστασίας της ΕΕ·
– την ενεργοποίηση του άρθρου 42.2 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης (κοινή άμυνα)·
– την εγκατάλειψη του κανόνα της ομοφωνίας.
Από τη στιγμή της δημοσιοποίησης αυτής της επιστολής, οι συσκέψεις διαδέχονται η μία την άλλη στις Βρυξέλλες. Η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία προσπαθεί να την εφαρμόσει. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι ιστορικά, σε κάθε πολιτική κρίση που αντιμετώπισε η ΕΕ, αντέδρασε με τον ίδιο τρόπο, ακολουθώντας την ατζέντα των φεντεραλιστών. Αν αυτό αποτελούσε λογικό αντανακλαστικό κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν η ΕΚΑΧ, στη συνέχεια οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τελικά η ΕΕ ήταν δομές που υποστηρίζονταν από τον αμερικανικό «μεγάλο αδελφό», σήμερα δεν ισχύει πλέον. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πια ο «μεγάλος αδελφός» της Δυτικής Ευρώπης, αλλά ένας εταίρος όπως όλοι οι άλλοι. Ο ευρωπαϊκός φεντεραλισμός, που αποτελούσε έναν από τους στόχους των μυστικών ρητρών του Σχεδίου Μάρσαλ, δεν έχει πλέον λόγο ύπαρξης.
Στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, οι Βρετανοί (που είχαν ιδρύσει την ΕΚΑΧ χωρίς να συμμετέχουν σε αυτήν) επιθυμούσαν να εμποδίσουν την ΕΣΣΔ να επηρεάσει τη Δυτική Ευρώπη, μετατρέποντάς την σε ένα συνεκτικό και ομοιογενές προπύργιο. Δεν τους απασχολούσε η διατήρηση των εθνικών ταυτοτήτων των Δυτικοευρωπαίων, αλλά αποκλειστικά η προστασία της δικής τους. Για λόγους αποτελεσματικότητας απέναντι στους Σοβιετικούς, επέλεξαν τον Βάλτερ Χάλσταϊν ως πρώτο πρόεδρο της ΕΚΑΧ (προδρόμου της ΕΕ). Όμως ο Χάλσταϊν ήταν ο στρατηγικός νους που είχε σχεδιάσει το ναζιστικό σχέδιο κατοχής της Δυτικής Ευρώπης. Τη λεηλάτησε για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο εξόντωσης στην Ανατολή. Οι ευρωπαϊκές αριστοκρατίες στήριξαν αυτό το αγγλοσαξονικό σχέδιο όχι από φόβο για τις σφαγές των μπολσεβίκων, αλλά από φόβο για την προέλαση του κομμουνισμού που απειλούσε τα προνόμιά τους.
Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και σήμερα: τα δυτικά κράτη χρηματοδοτούν την επέκταση της Γερμανίας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Αυτό είναι εγγεγραμμένο στα γονίδια της ΕΕ. Το είδαμε, για παράδειγμα, όταν η Γερμανία επέβαλε την ενεργειακή της πολιτική στους εταίρους της. Ή ακόμη κατά την υπογραφή της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με το Mercosur, εις βάρος των Γάλλων και Ιταλών αγροτών. Για άλλη μια φορά, οι ανώτερες τάξεις της ΕΕ στηρίζουν αυτή την εξέλιξη ως το μοναδικό μέσο διατήρησης των προνομίων τους.
Σε αντίθεση με όσα μας έχουν πείσει, δεν υπήρξε ποτέ δομή ευνοϊκή για τη συνεργασία όλων των ευρωπαϊκών κρατών. Η ΕΚΑΧ, οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και η ΕΕ δεν επιδίωξαν ποτέ να ενώσουν τους Ευρωπαίους σεβόμενες την ποικιλομορφία τους, αλλά να τους συγχωνεύσουν μέσα σε μια ενιαία αυτοκρατορία. Αυτό το σχέδιο συνεχίζεται με την ίδια ορμή, ως δήθεν αναπόφευκτη λύση. Η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία σκεφτόταν πάντοτε έτσι και δεν είναι ικανή να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα.
Ο Τζ. Ντ. Βανς είχε δίκιο όταν διαπίστωνε ότι ο κίνδυνος «είναι η απειλή εκ των έσω, η υποχώρηση της Ευρώπης από ορισμένες από τις πιο θεμελιώδεις αξίες της, αξίες που μοιράζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής». Κανείς δεν μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό. Οι πολιτικοί μας και οι ανώτατοι δημόσιοι λειτουργοί μας έχουν διαπαιδαγωγηθεί με αυτόν τον τρόπο. Δεν γνωρίζουν να κάνουν κάτι διαφορετικό. Το μέλλον της ΕΕ, αν έχει κάποιο, περνά από την απομάκρυνση όλων των υπευθύνων της.
Ένα παράδειγμα αυτού που μας περιμένει μας το προσέφερε η κρίση της Γροιλανδίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, επαναφέροντας μια πολύ παλιά διεκδίκηση, απαιτούν την προσάρτηση αυτού του ινουίτικου εδάφους (Kalaallit Nunaat), το οποίο βρίσκεται πάνω στη δική τους υφαλοκρηπίδα (και όχι σε εκείνη των Ευρωπαίων). Πίστευαν ότι θα μπορούσαν να το αγοράσουν και είχαν προτείνει το τίμημά τους ήδη το 1867, έπειτα το 1910, το 1946, το 1955, το 2019 και πιο πρόσφατα το 2025. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με τα επιχειρήματα του προέδρου Τραμπ: τις σπάνιες γαίες που θα μπορούσαν να εξορυχθούν εκεί και το άνοιγμα των θαλάσσιων οδών της Αρκτικής.
Από τον Ιούνιο, το έδαφος αυτό προστατεύεται από τη Βόρεια Διοίκηση των ΗΠΑ (NorthCom) και όχι πλέον από την Ευρωπαϊκή Διοίκηση (EuCom). Σε κάθε περίπτωση, βρισκόταν και παραμένει υπό τη στρατιωτική προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Εκείνες έχουν τοποθετήσει παράνομα πυρηνικά όπλα, δυνάμει μιας μυστικής σιωπηρής συμφωνίας με τη Δανία και κατά παράβαση της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων. Η υπόθεση αποκαλύφθηκε μόλις το 1995, στο πλαίσιο της έρευνας για το αμερικανικό στρατηγικό βομβαρδιστικό που, συμμετέχοντας σε επιχείρηση ρουτίνας κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, συνετρίβη τυχαία κοντά στη Θούλη, μολύνοντας την περιοχή με νέφος εμπλουτισμένου ουρανίου το 1968.
Οι Δυτικοευρωπαίοι αντέδρασαν στις αμερικανικές αξιώσεις ως παλιοί αποικιοκράτες. Η Γερμανία, η Δανία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσαν, στις 6 Ιανουαρίου: «Η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της. Ανήκει στη Δανία και στους Γροιλανδούς, και μόνο σε αυτούς εναπόκειται να αποφασίζουν για τα ζητήματα που αφορούν τη Δανία και τη Γροιλανδία». Όμως πρέπει να επιλέξουμε: αυτό το έδαφος ανήκει στους Γροιλανδούς ή στους Δανούς; Στους Γροιλανδούς, φυσικά, που έχουν δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, όχι στους Δανούς αποίκους.
Έκτοτε, οι Ευρωπαίοι αποικιοκράτες έστειλαν περίπου εκατό στρατιώτες επιτόπου, δηλαδή περίπου όσους και η αμερικανική φρουρά της αεροδιαστημικής βάσης του Πίτουφικ. Τελικά, πέρα από τις μεγαλοστομίες, η κρίση διευθετήθηκε στο Νταβός. Όχι από κάποιο ευρωπαϊκό κράτος, αλλά από το ΝΑΤΟ. Από όσο γνωρίζουμε, οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να επανενεργοποιούν τις στρατιωτικές βάσεις που διέθεταν στη Γροιλανδία κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Θα τοποθετήσουν εκεί στρατεύματα του ΝΑΤΟ. Δηλαδή, θα προστατεύσουν τη Γροιλανδία με Ευρωπαίους στρατιώτες, πληρωμένους από τους Ευρωπαίους, αλλά υπό τη διοίκηση Αμερικανών αξιωματικών.
Σήμερα, η ΕΕ συζητά τα μέσα που θα αναπτύξει για να εξασφαλίσει μόνη της την ασφάλειά της, χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν το αναλάβει η γραφειοκρατία των Βρυξελλών, το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο. Για παράδειγμα, ο Άντριους Κουμπίλιους, Ευρωπαίος Επίτροπος για το Διάστημα, ανακοίνωσε, κατά τη 18η Διάσκεψη για το Ευρωπαϊκό Διάστημα, στις Βρυξέλλες, στις 27 Ιανουαρίου, ότι η ΕΕ θα εκτοξεύσει με δικά της έξοδα δορυφόρους παρατήρησης για να εγγυηθεί την άμυνά της. Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι εκείνες που θα συλλέγουν και θα συνθέτουν τα δεδομένα. Οι Ευρωπαίοι δεν θα είναι πιο ανεξάρτητοι από ό,τι σήμερα. Παρ’ όλα αυτά, θα συνεχίσουν να χρεώνονται, παράγοντας ολοένα και λιγότερο.
Κριστιάν Άκκυριά
[1] “JD Vance Tells Munich Security Conference "There’s A New Sheriff In Town"”, by J.D. Vance, Voltaire Network, 14 February 2025.
[2] “Το Πεντάγωνο υιοθετεί την οπτική του Τραμπ για τον κόσμο”, του Τιερί Μεϊσάν, Μετάφραση Κριστιάν Άκκυριά, Δίκτυο Βολταίρος, 10 Δεκεμβρίου 2025.
[3] National Security Strategy, White House, November 2025
[4] «Dépêche 4648 - Mark Carney reconnaît que « l’ordre international fondé sur des règles » n’est qu’un mensonge et qu’il a vécu» («Τηλεγράφημα 4648 – Ο Μαρκ Κάρνεϊ αναγνωρίζει ότι “η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες” δεν είναι παρά ένα ψέμα και ότι έχει πλέον ξεπεραστεί»), Voltaire, actualité internationale, N°159, 23 janvier 2026.
[5] «Dépêche 4629. Mark Rutte devant Renew Europe» («Τηλεγράφημα 4629 – Ο Μαρκ Ρούτε ενώπιον του Renew Europe»), Voltaire, actualité internationale, N°158, 16 janvier 2026.
[6] «Proposal for Real Strategic Sovereignty in view of the transatlantic breakup», Association Jean Monnet, The Spinelli Group, Union of European Federalists, Young European Federalists, Civico Europa, December 25, 2025.
Les articles de cet auteur
Envoyer un message
